Tableau Vivant
Een paar dagen na de feestelijke afsluiting van het project Podium voor Groei bij Intratuin Arnhem is het tijd voor evaluatie! Een aantal medewerkers zit al klaar. Maker Merel, dramaturge Suze, maatschappelijk werker Eline en projectleider Renée van Ruimtekoers maken de club compleet. Merel wijst op een tafel vol met foto’s die een bonte terugblik bieden op het traject. Met twee grote lijsten naast haar stoel, zegt ze: ‘Hierin komen straks twee fotocollages. Maar eerst gaan we nog even aan de slag met ander stilstaand beeld.’ Deelnemer Robin weet het al precies: ‘Ah, met een Tableau Vivant! Dat woord vergeet ik nooit meer.’
Deelnemer Robin
Ik moest uit mijn comfort zone komen. Dat is spannend, maar dan leer je juist.
Sprong in het diepe
In de ruimte zit een wand met een raam. Merel vraagt aan de deelnemers om achter het raam in drie poses – ‘1,2,3 & klik’ – uit te beelden hoe ze zich voelden aan het begin, in het midden en aan het eind van het traject. Ze hoeven er niet lang over na te denken. Het eerste beeld laat zien dat ze aan de start geen flauw idee hadden, op beeld twee kijkt iedereen gefronst, nadenkend en op beeld drie staat iedereen blij, met de handen in de lucht en is het feest. Gaandeweg de evaluatieronde blijkt dat het hele traject voor iedereen één grote sprong in het diepe was. Gewoon maar gaan en zien wat er gebeurt. Mét het vertrouwen dat er gaandeweg het proces ‘iets’ ontstaat.
Waar is de TomTom?
In een ‘speeddate’ vertellen deelnemers elkaar over een voor hen speciaal moment. Spannend, verrassend, bij vlagen eng, prachtig, soms verdrietig, leerzaam, uitdagend, ontdekkingstocht, speels, nooit gedacht en toch gedaan; van álles komt langs. Maar iedereen is het erover eens dat ze het traject voor geen goud hadden willen missen, omdat het hen allemaal ontwikkelstappen gebracht heeft. Deelnemer Marcel omschrijft het zo: ‘Eerst dacht ik: ‘Waar is die TomTom? Kan iemand me zeggen waar we heen gaan?’ Maar dat gevoel maakte ergens plaats voor nieuwsgierigheid. Toen vroeg ik me af: ‘Wat gaan we samen ontdekken?’ Bovendien gaan de anderen ook door hún fasen heen. Je leert elkaar op een heel andere manier kennen.’
Deelnemer Franciska
Ondanks dat ik dingen soms niet durfde, heb ik ze tóch gedaan. Ik ben trots op mezelf.
‘Ik ga weer bij een toneelclub!’
Robin zegt dat het traject hem veel heeft geleerd. Om vrij te zijn en om zijn gevoel meer te tonen. ‘Ik moest uit mijn comfort zone komen. Dat is spannend, maar dan leer je juist. De groep was leuk, ik zal dit missen. Het heeft me wel ook aangezet tot iets buiten mijn werk; ik ga weer bij een toneelclub!’
Angsten overwonnen
De hele groep is het erover eens dat het goed is om vooraf geen stappenplan, agenda of uitleg te hebben. Behalve dan misschien de uitleg dat er geen blueprint is voor een traject als dit. Je geeft er namelijk samen vorm aan. Waar je uitkomt en via welke weg, is helemaal afhankelijk van de mensen die meedoen. Deelnemer Franciska is nu heel blij dat ze heeft meegedaan, maar zegt dat een uitgebreide uitleg vooraf haar waarschijnlijk zou hebben afgeschrikt. ‘Ik heb echt angsten overwonnen. Maar ondanks dat ik dingen soms niet durfde, heb ik ze tóch gedaan. Ik ben trots op mezelf.’
Aanrader voor iedereen
Ananda zit naast haar. Ze vond speelsheid en vrolijkheid in het traject, maar soms ook heftigheid en verdriet. ‘Theater schurkt soms tegen psychotherapie aan. Het suddert nog na thuis’, zegt ze. Maar ze legt uit dat het niet erg was, omdat het bij Merel heel vertrouwd voelde. ‘Ze was als maker echt één van de groep. Vooral ook omdat ze meewerkte in de winkel en daardoor geen pottenkijker was. Dat maakte het voor ons ook makkelijker om onszelf te laten zien’, legt Ananda uit. ‘Het heeft meer eenheid gebracht onder ons als collega’s, we zijn er meer voor elkaar. Je komt via het theatrale uit je werkrol en dat is heel goed. Ik zou het iedereen aanraden, ook onze leidinggevenden, echt!’
Deelnemer Ananda
Het heeft meer eenheid gebracht. Ik zou het iedereen aanraden, ook onze leidinggevenden, echt!
Anders kijken, minder oordelen
Robin had steun aan de groep op momenten dat hij een drempel voelde voor een oefening. ‘Hoe langer ik meedeed, hoe eerder ik dacht: ‘Wat kan het schelen, ik doe het gewoon!’ Je ziet de anderen ook overwinningen behalen op zichzelf, dat helpt. Ik ontdekte de lol van het improviseren, heerlijk.’ Suze valt hem bij: ‘Samen in het diepe springen, werkt heel verbindend. Het is onbekend, onduidelijk, soms spannend en dat maak je sámen mee.’
Magie van theater
Projectleider Renée is heel blij met wat ze terug hoort deze ochtend. ‘Theater kan helpen je blik verruimen. Het is en biedt zoveel meer dan alleen een rol spelen. Je stapt in de verbeelding. Dat maakt dat je anders kijkt naar jezelf, naar de ander en soms zelf anders naar het leven.’ Merel voegt toe: ‘Het is samen zoeken, ontdekken, elkaar meenemen, vertrouwen krijgen en zo het onbekende tegemoet gaan. Dat is de magie van theater; het ontstaat in de ruimte!’
