Aanleiding:
Talenten en ambities van vrouwen met een migratieachtergrond blijven buiten beeld
Veel vrouwen met een migratieachtergrond en/of vluchtverleden doen niet vanzelfsprekend mee in de samenleving. Taalbarrières, onbekendheid met de stad, een klein netwerk en ervaringen met uitsluiting kunnen leiden tot sociaal isolement. Het welzijn van deze groep staat onder druk en daardoor blijven talenten en ambities van deze groep buiten beeld. Slechts een kwart van niet-westerse vrouwelijke nieuwkomers heeft na vijf jaar in Nederland betaald werk.
Dat is een gemiste kans. De stad mist waardevolle verhalen, kennis en perspectieven die juist zo nodig zijn nu verbondenheid en gelijkwaardigheid onder druk staan van toenemende polarisatie. Vrijheid wordt steeds vaker gezien als een individuele opdracht, maar een vrije en democratische samenleving vraagt juist dat mensen elkaar ontmoeten, naar ervaringen luisteren en samen verantwoordelijkheid nemen voor een stad waarin iedereen mee kan doen.
Ruimte maken voor nieuwe perspectieven op het erfgoed van de stad
Dat kan anders. Met de Nieuwe Arnhemse Meisjes maakt Ruimtekoers samen met De Vrijwilligerscentrale, City at Home, Newbees en vele andere organisaties ruimte met deze vrouwen waar zij elkaar ontmoeten en door samen hun verhalen naar het podium te brengen verbinden zij met elkaar én de stad. Bovendien verrijken de ervaringen van vrouwen die een ervaring met onvrijheid hebben het erfgoed en de culturele tradities van de stad. Juist een stad met een vernietigend oorlogsverleden. Zo nodigen de Nieuwe Arnhemse Meisjes andere Arnhemmers uit op opnieuw na te denken over wat thuis, samenleven en vrijheid betekenen voor henzelf en voor wie vrijheid niet vanzelfsprekend is.
De aanpak van de Nieuwe Arnhemse Meisjes
In trajecten van 10 tot 15 weken co-creëren vrouwen samen met professionele kunstenaars een theatrale ervaring waarmee zij hun verhalen en ervaringen over het opbouwen van een nieuw leven in vrijheid delen met een breed publiek. De vrouwen zijn deelnemer, medemaker, verteller en organisator van theatrale ervaringen.
Meedoen in de oefenruimte
De co-creatie is een oefening in meedoen. We bieden een veilige ruimte om ervaringen te delen, te oefenen met het maken van kunst en om positieve ervaringen op te doen. De uitkomst staat niet vast. Samen met de kunstenaar bepalen de vrouwen welke verhalen zij willen delen en hoe zij hun ervaringen delen met theater, beweging, muziek of een andere artistieke vorm die henzelf past.
Bouwen aan gemeenschap
Oud-deelnemers blijven betrokken en helpen nieuwe deelnemers op weg. De voorstellingen worden gepresenteerd op betekenisvolle plekken in Arnhem. De vrouwen ontmoeten daar een breed publiek en brengen het gesprek op gang over onderwerpen die zij zelf belangrijk vinden. Zo bouwen we samen met partners, deelnemers en publiek aan een groeiend netwerk en gemeenschap die deze groep ondersteund.
Effecten van de aanpak
Met als resultaat dat deelnemende vrouwen groeien in zelfvertrouwen, zij zich leren uitspreken en zich meer verbonden voelen met de stad. Deelnemers ontdekken dat hun verhaal ertoe doet en dat zij iets waardevols bijdragen. Zo neem het gevoel van isolement af of wordt dat gevoel voorkomen.
Deelnemer Nieuwe Arnhemse Meisjes
Het is zo gemakkelijk om geïsoleerd te raken, vooral voor vrouwen. Wij leren veel in dit project. Ik wil meer stapjes zetten. Ik vind het nog steeds spannend, maar ik wil de kracht die ik gevoeld heb in mijzelf opnieuw voelen en groter maken. En ik wil ook laten zien dat iederéén die kracht in zich heeft.
Verloop:
Van wijkdiners tot theatrale ervaringen
Sinds 2021 werken we samen met City at Home, De Vrijwilligerscentrale, Vitanos, Newbees, Multiculturele vrouwen en Stichting Broek omhoog aan verschillende trajecten.
De Nieuwe Arnhemse Meisjes aan tafel!
Nieuwe Arnhemse Meisjes begint met kookworkshops in de Arnhemse wijk Malburgen. Vrouwen die korter of langer in Arnhem wonen komen samen in de keukens van de wijkcentra. Onder leiding van chef-kok Allon Cheng van Vitanos bereiden zij de gerechten voor 300 buren tijdens het Grote Wijkdiner in Malburgen. Terwijl ze experimenteren, proeven en genieten van elkaars kookkunsten, praten ze over de betekenis van ingrediënten, hun sociale leven in het land van herkomst en hun ervaringen in Nederland. Deze ervaringen worden door flyers en interviews tijdens Het Grote Wijkdiner gedeeld met de buren.
Deelnemer Nieuwe Arnhemse Meisjes
Ook al ken je elkaar niet, door te gaan koken praat je met elkaar en ga je elkaar helpen. Je vertelt hoe jij bepaalde dingen geleerd hebt en waarom je welke kruiden gebruikt, bijvoorbeeld.
De Nieuwe Arnhemse Meisjes take over het gemeentehuis
Samen met theatermaker Marene van Holk onderzoeken de vrouwen vervolgens wat het vraagt om in een nieuw land een bestaan op te bouwen. De vrouwen herkennen in elkaar de moed die nodig is en de moeite en energie die het heeft gekost. In een reeks van 10 workshops experimenteren de vrouwen met theater, beweging, koken en taalloze interactie. Tijdens twee locatietheatervoorstellingen ervaren bezoekers via verrassende opdrachten hoe het is om de taal en regels van een omgeving niet te kennen. Daarna delen vrouwen en bezoekers verhalen aan een lange tafel met 150 Arnhemmers.
Bezoeker Nieuwe Arnhemse Meisjes take over het gemeentehuis
Normaal loop je als mensen langs elkaar heen. Wat stom eigenlijk dat dit nodig is om elkaar te zien. Door deze voorstelling ontmoet je elkaar écht en kijk hoe leuk en mooi dat is.
De Nieuwe Arnhemse Meisjes geven door
In een volgend traject onderzoeken de vrouwen samen met theatermaker Marieke Braaksma welke verhalen, gerechten, tradities en lessen zij door willen geven aan hun kinderen en andere vrouwen in de stad. Zij maken een documentaire en een theatrale en culinaire route door de Arnhemse binnenstad waar zij op verschillende plekken hun herinneringen delen met het publiek. De vraag of zij zichzelf inmiddels een Arnhems Meisje voelen, loopt als rode draad door het werk. Zo laten de vrouwen zien dat erfgoed niet vaststaat, maar verandert wanneer nieuwe perspectieven worden betrokken. Meer dan 300 mensen ervaren de voorstelling die in reprise gaat en wordt gespeelt tijdens de Arnhemse Uitnacht en voor diverse beleidsmakers van gemeenten en ministeries.
Yasemin, deelnemer Nieuwe Arnhemse Meisjes
Soms is één vraag genoeg: Hoe gaat het met jou? Dan komt de rest vanzelf. Je moet niet bang zijn om contact te maken. Ik was zelf angstig om contact te maken, iets te zeggen of iets te vragen. Maar ik ben wel vooruitgegaan. Deze groep vrouwen heeft me echt geholpen.
De Nieuwe Arnhemse Meisjes vieren de vrijheid!
Vanaf de zomer van 2026 onderzoeken tientallen vrouwen met theatermaker Marieke Braaksma wat vrijheid voor hen vandaag betekent. Samen organiseren zij meer dan 30 co-creatiesessies en maken locatievoorstellingen, stadsdialogen en exposities. Wat je precies kunt vewachten weten we nog niet, dat is aan de deelnemende vrouwen. In mei 2027 komt alles samen tijdens de week van de Nieuwe Arnhemse Meisjes.
Resultaat:
met de aanpak versterken vrouwen zichzelf, elkaar en de stad
De aanpak van de Nieuwe Arnhemse Meisjes werkt. Het programma is uitgegroeid tot een hechte en diverse gemeenschap van vrouwen die korter of langer in Arnhem wonen. Door samen te koken, verhalen te delen en theater te maken ontstaat een veilige ruimte waarin vrouwen ervaringen kunnen bespreken die niet altijd gemakkelijk een plek krijgen. Verschillen in leeftijd, achtergrond, taalvaardigheid en netwerk blijken daarbij geen belemmering, maar juist een bron van herkenning en wederzijdse steun.
dr. Sahar Noor over Nieuwe Arnhemse Meisjes als sociale interventie
Door samen te koken, eten, ervaringen te delen en theater te maken, ontstaan gesprekken over afkomst, identiteit, migratie, familie en traditie. In plaats van mensen te laten 'inburgeren' volgens een specifiek model, ontstaat hier een natuurlijke vorm van verbinding waarin iedereen zichzelf kan blijven en toch de ander kan leren kennen.
Een ruimte om te oefenen
In het gezamenlijke maakproces oefenen de vrouwen met zich uitspreken, nieuwe dingen proberen en contact maken. Ze ontdekken dat hun verhalen, gerechten en tradities van waarde zijn en een plek verdienen in de stad. Daardoor groeit hun zelfvertrouwen en voelen zij zich meer gezien, gehoord en verbonden met Arnhem.
Gesprekken over vooroordelen en tradities
Ook bij het publiek brengt de aanpak iets in beweging. Door persoonlijke verhalen en erfgoed te vertalen naar voorstellingen, diners en routes door de stad, nodigen de vrouwen andere Arnhemmers uit om vanuit hun perspectief te kijken. Zo ontstaan gesprekken over identiteit, migratie, thuis, vrijheid en vooroordelen tussen mensen die elkaar in het dagelijks leven gemakkelijk voorbijlopen.
Deelnemer Nieuwe Arnhemse Meisjes
Ik had moeite met Nederlands praten en met socialiseren. Nu ik mee heb gedaan met de voorstelling in het stadhuis, en zelfs mijn verhaal heb verteld aan het publiek, heb ik gezien dat ik het wel kan. Mijn angst is weg! Ik heb zelfvertrouwen gekregen.
Groeiend netwerk dat nog niet klaar is
Tegelijkertijd groeit rond de vrouwen een netwerk van kunstenaars, culturele instellingen en maatschappelijke partners. Samen leren zij hoe kunst kan bijdragen aan meer zelfvertrouwen, verbinding en zeggenschap. Vrijheid blijkt daarbij een belangrijk verbindend thema: de vrouwen voegen vanuit hun ervaringen met vrijheid en onvrijheid nieuwe perspectieven toe aan de vrijheidstradities van Arnhem. Daarom bouwen zij samen verder aan een collectief waarin meer vrouwen hun verhalen zichtbaar maken en zich gezien, verbonden en vrij kunnen voelen.
