Deze kunst wenst je een welkom thuis in Immerloo!

Hoe klinkt, proeft en voelt thuis?

De kunstwerken belandden daar niet zomaar. Kunstenaars Negin Zendegani en Bakr al Jabr gingen samen met bewoners uit de flats op onderzoek uit om te ontdekken wat ervoor zorgt dat mensen zich thuis voelen. Hoe klinkt, proeft en voelt ‘thuis’? De uitkomsten hebben ze verwerkt in de halkunst.

Ziel van de buurt

Op vrijdagmiddag 1 november is het tijd voor de onthulling van de vier kunstwerken. In elke entreehal zijn de werken bedekt met een prachtig, stoffen doek (leuk detail: deze zijn afkomstig van flatbewoner en deelnemer Omar). Tijdens een tocht langs alle vier de flats toveren bewoners die meededen de kunstwerken een voor een tevoorschijn. Liesbeth van Asten, directeur van Volkshuisvesting, opent de middag aan het Kleefseplein. ‘Volkshuisvesting heeft met bewoners lang gewerkt aan het opknappen en verduurzamen van de flatgebouwen, maar we misten nog iets. Deze buurt kent zoveel verhalen, die vormen de ziel van de buurt. Die wilden we graag zichtbaar maken, want die maken dat je je thuis voelt. Onder bezielende leiding van Bureau Ruimtekoers is door kunstenaars en veel lieve, mooie en betrokken bewoners deze ziel in woord en beeld gebracht.’

Poëzie in het alledaagse

Na de onthulling van de collage ziet iedereen wel iets herkenbaars. Hans van buurtontmoetingsplek de Plint wijst naar de kroonluchter die in het kustwerk is verwerkt: ‘Die hangt bij mij thuis!’ Even verderop staat Mirella. Haar inbreng in het project bracht kunstenaar Bakr tot een gedicht over een vogel.

Mijn huis is een vogel, zegt ze
Die mij draagt voorbij de grens
Mijn hart is ook een vogel…mijn hart is mijn huis,
zegt ze

Mirella legt uit: ‘Ik vertelde een voor mij heel gewoon verhaal. Maar Bakr las de poëzie erin en verwoordde het prachtig. De vraag wat thuis voor mij betekent, heeft mij thuis gebracht. Ik ben hier thuis, maar ook op Curaçao. Mijn oma gaf me een stukje grond daar. ‘Van jou is het tot net iets voorbij de cactusboom’, zei ze. In die cactusboom zie ik altijd óf een leguaan óf een oranje troepiaal, een zangvogel. Die vogel figureert in het gedicht en in de collage. Kijk, daar zit ie.’

Waardevolle reis

Bij een van de onthullingen bedankt Bakr iedereen. Eerst zorgde het begrip thuis bij hem voor een ‘heavy heart’. Het haalde bij hem veel (ook minder mooie) herinneringen naar boven. Maar door het horen van de verhalen van iedereen kon hij het concept thuis herschrijven voor zichzelf. Hij ziet het project als een waardevolle en mooie reis. Hij draagt een van de gedichten in het Arabisch voor, later vertaald door Ali en Renée van Bureau Ruimtekoers.

‘Dit gaat zeker snel weer weg hier.’

Als de hele groep naar de volgende flat vertrekt, komt er net een bewoner thuis. In de hal ziet hij het kunstwerk en blijft stokstijf staan. ‘Wat prachtig’, zegt hij. Dan tegen de beheerder: ‘Dit gaat zeker weer snel weg hier.’ Als de beheerder zegt dat het werk blijft hangen, is hij heel enthousiast. ‘Wat vind ik dit mooi, ik zie steeds weer andere dingen.’ Alsof Bakr deze meneer net gehoord heeft, slaat hij er bij de volgende onthulling op aan. ‘Er leven zoveel verhalen. Laat de kunstwerken met die verhalen erin verwerkt een aanleiding zijn tot gesprekken met je buren. Vertel welk klein of groot ding voor jou thuis symboliseert, zodat de ander daarop kan voortborduren. ‘Start a conversation, pick and choose stories and go go go!’

We delen de buurt

Omar is een van de bewoners, hij zorgde voor de mooie stoffen voor de onthulling. Hij komt uit Afghanistan. Thuis is voor hem niet alleen boven in zijn flat bij zijn gezin, maar ook in de buurt. ‘Thuis is een goeie gevoel’ zegt hij hartelijk. Hij kent zoveel mensen in Immerloo en dat vindt hij fijn. Nationaliteit, leeftijd, het maakt allemaal niet uit. ‘Want we delen de buurt’, aldus Omar.

Medicijn tegen verdriet en angst

Kunstenares Negin raakt een beetje geëmotioneerd bij een van de onthullingen. Heel kwetsbaar vertelt ze over haar ervaringen in het AZC in Breda waar ze vaak bang was. Ze ontdekte daar dat contact leggen met mensen haar een gevoel van veiligheid gaf. Het was voor haar hét medicijn tegen verdriet en angst. ‘Contact is zó belangrijk om je ergens thuis te voelen’, zegt ze. In het project stopte ze daarom veel tijd in praten met mensen en hen leren kennen. ‘Ik wilde hun vertrouwen winnen. De bijeenkomsten waarbij we samen aten, inspireerden mij. Uiteindelijk bedachten we samen dat de kunstwerken voor zoveel mogelijk mensen herkenbaar moesten zijn. Iemand miste de bergen uit haar thuisland. Dus besloten we foto’s van bergen in de collage op te nemen. Hetzelfde gold voor mooie, blauwe lucht. De werken bevatten nu kleine stukjes thuis van veel mensen.’ Bakr sluit aan bij Negin die erg geïnspireerd raakte door de deelnemers. Hij vertelt dat het project hem leerde om minder in het verleden vast te zitten en meer te kijken naar het hier en nu.

Geur van pannenkoekjes

Dan zijn alle kunstwerken onthuld en zijn er hapjes en warme chocomel bij de Plint. Projectleider Renée Janssen van Bureau Ruimtekoers is blij met het resultaat. Ze heeft veel door de wijk gelopen en is bij veel mensen geweest. Tijdens een mini-expositie in de flats met foto’s van deelnemers en gedichten en fragmenten uit verhalen, ging het project voor meer bewoners pas écht leven. ‘Mensen komen niet vanzelf naar je toe, ontdekte ik gaandeweg, maar de mini-expo was een goede manier om met mensen in contact te komen. Kunst is überhaupt een goede manier om met mensen in contact te komen. Wijkbewoners hebben samen bedacht dat de kunstwerken en de foto’s daarin herkenbaar moesten zijn voor iedereen. Soms emotioneerde reacties ook echt. Zoals toen een vrouw me zei dat thuis voor haar de geur van pannenkoekjes was. En iemand zei: ‘Thuis is wachten op iemand of dat iemand op je wacht …’

Tot slot

Negin bedankt tot slot Immerloo en alle mensen die hielpen voor hun gastvrijheid. Mirella komt langs en biedt een kaasbolletje aan. ‘Typisch Curaçaos, heeft mijn man speciaal gemaakt vanmiddag.’ Negin: ‘Kijk, dat bedoel ik.’ Mirella’s man komt langs en grapt: ‘Loop je nou een beetje reclame te maken voor mij?’

De avond wordt feestelijk afgesloten bij de Plint, met warme chocomel en hapjes. Ali uit Libanon heeft zoete broodjes met spinazievulling die iedereen moet proeven. Kinderen leven zich uit met spuitbussen onder de bezielde begeleiding van graffiti artiest Erik Snelders. De veelzijdigheid van Immerloo en de warmte van de mensen komt hier in één keer samen, bijna alsof we met z’n allen één levend kunstwerk vormen.