Een les burgerschap van burgemeester Marcouch

Vraag het aan de jongeren!

Maar hoe maak je zo’n lespakket concreet? Door aan jongeren te vragen wat zij zouden willen veranderen! En om vervolgens, samen met burgemeester Marcouch, in te gaan op hoe je dit kan doen, én hoe je ervoor zorgt dat de plannen ook echt voor iedereen fijn zijn. Daarom maken de leerlingen tijdens een creatieve les plannen voor hun leefomgeving en pitchen ze deze tijdens het bezoek van de burgemeester. Met interactiekaarten waarop vragen staan als ‘Wanneer ben je een goede burger?’ of ‘Hoe zie je democratie terug op school?’ gaat de groep daarna samen nog de diepte in.

De burgemeester op bezoek

Leerlingen uit havo 4 van het Olympus College vinden het spannend op woensdagochtend 17 april. Vandaag is hun klas aan de beurt om de burgemeester te ontvangen. Mentordocent Harriët Adriaans weet uit de prototype-les van een week eerder dat de jongeren het vooral een ding vinden om hun idee te pitchen. ‘Voorafgaand aan de les hadden veel leerlingen het gevoel dat ze geen invloed hebben op hun omgeving. Dat is wel veranderd, ze voelen zich nu sterker op dat punt.’

Onwennigheid uit de lucht

Burgemeester Marcouch komt het lokaal in en gaat meteen op een stoel in de kring tussen de leerlingen zitten. Hij haalt de onwennigheid uit de lucht door te vertellen dat hij op zijn tiende naar Nederland kwam, met een gezin dat zestien kinderen telt. ‘Wooh’, klinkt het in de kring. Hij ging naar praktijkonderwijs en daarna vmbo; hij wilde timmerman worden. ‘Maar dat bleek niet mijn ding’, zegt hij. ‘Ik heb mijn opleidingen al zoekend gestapeld. Als je maar bezig blijft, ontdek je uiteindelijk wat je leuk vindt. Via de zorg, het onderwijs en de politie ben ik uiteindelijk burgemeester geworden.’

‘Je mag hem alles vragen!’

De leerlingen stellen in groepjes hun thema’s voor. Van de spanning is niet zoveel meer te merken. Een van de leerlingen zegt daarover: ‘Je kunt gewoon één op één met hem praten, hij is heel relaxt. Dat maakt het minder moeilijk. Je mag hem alles vragen!’ Er komen allerlei zaken langs, zoals dat jongeren vinden dat de zorg voor verslaafden en de zorg voor daklozen beter moet. Het gesprek komt op coffeeshops. De burgemeester stelt ook tegenvragen: ‘Wat zou jij doen, zou jij coffeeshops sluiten?’ De een vindt van wel, de ander van niet. Maar iedereen leert om aandacht te hebben voor een andere mening of soms wel eens te zeggen: ‘Ik stel mijn mening bij, je hebt wel een punt.’

Openbaar vervoer

Het drukke en dure openbaar vervoer komt langs als onderwerp. De leerlingen leren van de burgemeester over mobiliteitsgedrag proberen te veranderen met snelfietspaden, het je moeten conformeren aan aanbestedingen op provincieniveau, de gevolgen van marktdenken en dat vrijheden altijd plichten met zich meebrengen. Ook al zitten de jongeren best lang achter elkaar in een kring, er gaat zelfs een korte pauze voorbij, ze zijn en blijven geïnteresseerd.

Veiligheid om jezelf te kunnen zijn

De jongeren leren dat je spreektijd kunt krijgen bij de gemeenteraad, dat je petities kunt maken, inhoudelijk sterke brieven kunt schrijven, dat je op allerlei manieren invloed kunt uitoefenen, óók als je nog geen 18 bent. Burgemeester Marcouch is een ster in het aansluiten bij de leefwereld van de jongeren, maar hij maakt ook dat zij zich kunnen aansluiten bij zijn belevingswereld. ‘Het recht om je geloof te belijden, geeft je tegelijk de plicht om te verdedigen dat een ander het recht heeft om niets te geloven.’ Dat geeft zichtbaar stof tot nadenken. De burgemeester wijst op situaties die daardoor ontstaan. Zoals Geert Wilders die het recht had om te demonstreren toen Marcouch zelf werd aangesteld als burgemeester. De groep is er stil van.

‘Blijf jezelf’

‘Wees altijd alert of je wel bij jezelf blijft. Ga je meelopen of meelachen of sta je voor je eigen denkbeelden? Want ik heb geleerd dat het ergste wat er is, is dat je jezelf niet veilig voelt om te zijn wie je bent. Je gaat jezelf verstoppen of anders voordoen en raakt jezelf kwijt. Dat moet je nooit laten gebeuren.’

Tijd van zaaien en oogsten

Er is tijd voor een foto. Een van de leerlingen vraagt of hij ook even samen met de burgemeester op de foto mag, op zijn eigen telefoon. Een meisje zegt: ‘Ik was vooraf ‘bang’ dat ik dingen verkeerd zou zeggen, maar het was juist hartstikke leuk. En interessant! Ik weet nu veel beter wat de gemeente kan en mag en ook wat ik zelf kan doen.’ Burgemeester Marcouch zelf vindt lespakketten als deze erg belangrijk en nuttig. ‘Scholen en politici moeten hieraan aandacht besteden. De democratie vraagt dat we er samen aan blijven werken. Op dagen als deze zaaien we vooral met verhalen, voorbeelden en kennis en we zullen zien wat er later opkomt.