Hoera, het is een … Nieuw Arnhems Meisje!

Wereldreis in een notendop

De afsluiting van deze editie – ‘Nieuwe Arnhemse Meisjes geven door’ – voelt als een wereldreis in een notendop. We reizen door de binnenstad van Arnhem met niet zomaar een gezelschap! De gidsen zijn vrouwen van over de hele wereld die, samen met theatermaker Marieke Braaksma, binnen het programma acht weken lang lief en leed deelden. Ze leerden niet alleen elkaars verhalen, ervaringen en herinneringen kennen. Maar ook bijbehorende gebruiken, geuren en smaken. Deze geven ze met alle liefde door aan hun nieuwe thuis.

Een culinaire tocht vol nieuw Arnhems erfgoed

De dames gingen – samen met maker Marieke – aan de slag met theater en ontdekten hun verborgen talenten, durfden zich uit te spreken, lieten hun verdriet, maar vooral ook hun bewonderenswaardig grote levenslust zien. Ze werden een hechte club en vormden met elkaar de mooiste ingrediënten voor een geweldig menu in het centrum van Arnhem op donderdagavond 26 juni. Met een ontroerende docu vooraf, geserveerd in Focus Filmtheater. Daarna een heerlijke tocht vol nieuw Arnhems erfgoed als hoofdgerecht. En het dessert? Uitbundig dansen en zingen op het podium boven in Café Dudok!

‘Samen eten is het begin van iets veel groters’

Tijdens de tocht proefden deelnemers bij King of India Pakora’s, bij Patisserie La Turkse koffie mét toekomstvoorspelling en bij bakkerij Hilvers een slagroomtaartje. In de docu kregen deelnemers al een beetje te zien welke herinnering of symboliek daarbij hoort. In het restaurant vertelt een van de vrouwen: ‘Ik was negen toen ik met mijn vader mee mocht naar de Masai in Afrika. We kenden elkaars taal niet, maar de Pakora’s waren een eerste aanleiding tot een ‘gesprek’ met handen en voeten. Daar leerde ik dat eten het begin vormt van verbinding. Het is iets wat je kunt delen met elkaar en wat emoties oproept die je zonder woorden aan een ander kunt overbrengen. Ik geef dat nu aan mijn kinderen door. Ik leer hen dat de verbinding die bij ons begint, zich steeds verder kan verspreiden, over een dorp, een stad, een land en uiteindelijk over de hele wereld. Samen eten is een begin van iets veel groters.’

De smaak van Pakora’s

De smaak van Pakora’s, de ingrediënten, de pittigheid van de saus; het zorgt voor een eerste gesprek tussen vreemden. Precies zoals ze het vertelde. Er ontstaat al snel een dynamische, bonte mengelmoes van ontmoeting, hapjes proeven en verhalen die naar boven komen. Een van de deelnemers kreeg deze culinaire route als verrassing van haar buurvrouw. Ze eten vaker samen met allerlei buren. ‘Wat ontzettend leuk dit!’, zegt ze. Haar buurvrouw komt uit Iran en verzucht: ‘Kijk nou, fijn toch, hoe we allemaal zo goed samengaan?’

‘Eten kan iemand van ver weg dichtbij brengen’

Dan gaat de groep op pad naar bakkerij Hilvers. Een van de Nieuwe Arnhemse Meisjes staat achter de toonbank. Met heldere stem vertelt ze en wijst ze tegelijkertijd het tafeltje aan, waar ze altijd zit ‘met haar zus’. Haar zus is dan aan de telefoon, vanuit Marokko. Waar ook zij op dat moment aan een tafeltje een taartje eet. In het café in Rabat, waar zij vroeger samen kwamen. ‘Eten kan je soms dichtbij iemand brengen, ook al is diegene ver weg’, legt ze uit. ‘Als we iets te bespreken hadden – leuk, spannend of verdrietig – gingen we altijd samen naar ons vaste plekje en namen een taartje. Nu doen we dat op deze manier. Ik mis haar heel erg. Maar het slagroomtaartje verbindt me met haar. Het is ons ritueel.’

Koffiedik kijken

Aan de overkant van de straat, in Patisserie La, is ook iets bijzonders aan de gang. Daar staat ook een Nieuw Arnhems Meisje voor de groep. Haar start in Nederland was moeizaam; ze was helemaal alleen, voelde zich ontheemd en verdrietig. Eerst in Rotterdam, om vervolgens in Arnhem wéér opnieuw te moeten beginnen. Inmiddels gaat het goed met haar. Een vrouw in de Jumbo bracht een ommekeer teweeg. ‘Ik sloot mezelf op in mijn hoofd’, zegt ze. ‘Ik durfde niet te praten. Die vrouw zag mijn verdriet en nodigde me uit op de koffie. Ik vertelde haar over mijn gedachten en gevoelens. Zij ging mijn toekomst voorspellen, aan de hand van mijn koffie. Ze zag dat ik naar buiten ging en durfde te praten. En kijk, hier sta ik dan!’ Iedereen krijgt Turkse koffie en als het kopje leeg is, rollen de toekomstvoorspellingen van Turkse dames over tafel. Anderen doen het schoteltje op de koffie, draaien drie keer ronden en doen dan een wens.

Eten als anker of teken van liefde

Een van de deelnemers maakt ook vaak linzensoep naar recept van haar moeder. ‘Er gaat niet alleen groente in de soep’, vertelt ze. ‘Maar ook veel liefde, aandacht en zorg. Want dat zijn belangrijke dingen die ik wil doorgeven.’ Haar verhaal raakt aan een mooie zin de uit de docu klonk: ‘Terwijl alles lijkt te bewegen onder je voeten, vormen de geuren van het eten – die je nog kent van je ouders – je enige houvast.’ Eten is voor deze vrouwen nooit alleen maar ‘vullen’. Het kan een anker zijn en een manier om je liefde te tonen aan je dierbaren.

Glimmend van trots

Als de vrouwen in Dudok uitbundig dansen en zingen, verzucht maker Marieke Braaksma met een stralende blik: ‘Dit zegt alles toch? Ik ben zo trots op deze dames! Hoe betrokken ze zijn. We gingen in acht weken van niets naar vijf culinaire locaties met een verhaal én een docu. Deden dat stap voor stap, echt samen. Met gezamenlijk koken en eten legden we de basis. We creëerden vertrouwen, wekten elkaars nieuwsgierigheid, ontdekten hoe je een verhaal vertelt. Hoe kunst kan verbinden. We zongen en dansten. En zie, ze laten hier nu hun trots zien. Staan voor een groep en vertellen, zónder een papiertje in de hand.’ Een bezoeker is er door geraakt. Hij besluit: ‘Normaal loop je als mensen langs elkaar heen. Wat stom eigenlijk dat dit nodig is om elkaar te zien. Door deze route ontmoet je elkaar écht en kijk hoe leuk en mooi dat is. Iedereen is blij, kan hier zichzelf zijn. Dit loop je dus anders allemaal mis!’