De grande finale van project Plek

Een nieuwe Plek

Project Plek gaat over het vinden van een nieuwe Plek in de maatschappij voor mensen met een detentieverleden. De Arnhemse deelnemers hebben wekelijks met elkaar gewerkt in het Plek-atelier en er zijn drie Uit de Bak-Prak-diners georganiseerd met buurtbewoners en professionals. TOCHT is de kers op de taart van het project en gaat symbolisch van start op de stoep van het Openbaar Ministerie.

Grote gekleurde maskers

Zo’n veertig mensen zijn op de voorstelling afgekomen. Ze worden door vijf spelers met grote gekleurde maskers meegenomen op een wandeling. Via het Paleis van Justitie loopt de groep langzaam en zwijgend naar de Eusebiuskerk. ‘Door mensen te vragen in stilte achter ons aan te lopen, ontstaat er een onbewust proces van in je eigen lichaam zakken,’ legt maker Elky Rosa Gerritsen na afloop uit. ‘Ook creëer je meteen een groep en maak je ruimte voor een reflectieve modus.’

Knetterend stuk spoken word

Aangekomen in de kerk blijkt dat het niet alleen gaat om het tempo van de wandeling en de stilte tijdens de tocht. ‘Het was voor het vervolg van de avond ook nodig om het principe van volgen er alvast in te brengen,’ vertelt Elky. ‘Hoe voelt het om geen autonomie te hebben? Hoe is het als je moet volgen? Wat mag wel en wat niet? Wat als je de spelregels niet (meer) kent? Hoe werkt de wereld? Met deze vragen spelen we in de voorstelling.’ De spelers nemen het publiek op een poëtische manier mee in thema’s als autonomie en stigma’s en veiligheid. Het eerste gedeelte van de voorstelling wordt afgesloten met een knetterend stuk spoken word van Rick.

Dit zijn mensen

Tijd om samen een hapje te eten! Want project Plek en TOCHT gaan ook over ontmoeten en uitwisselen. De eerste gang bestaat uit groentesoep en al slurpend maken publiek en deelnemers kennis met elkaar. De gesprekken aan tafel gaan alle kanten op. Bezoeker Judith filosofeert over de vraag hoe je eigen veilige Plek soms ook je gevangenis kan zijn en buurtbewoner Henri vertelt dat de Uit de Bak-Prak-diners hem veel hebben geleerd.

Een draak en een fietslampje

Nadat Rick zichzelf en zijn team heeft voorgesteld, begint het volgende deel van de voorstelling. Van tevoren is aan iedereen gevraagd een voorwerp mee te nemen dat veiligheid en geborgenheid symboliseert. Publiek en deelnemers verzamelen zich om een aantal sokkels achterin de kerk. Vervolgens wordt iedereen uitgenodigd het object op een sokkel te leggen en er iets over te vertellen. Boeken, dekentjes, muziekinstrumenten, sleutelbossen, sieraden en zelfs een draak of een fietslampje, alle voorwerpen die voorbijkomen onthullen een uniek verhaal. Er wordt aandachtig geluisterd, gezucht van ontroering én hard gelachen (‘OMG, ik sta op iemands veiligheid!’).

Het werkt!

Aan tafel tijdens de tweede gang vertelt criminoloog Jaap van Vliet, onderdeel van de reflectiegroep van project Plek, hoe bijzonder hij het vindt dat mensen die elkaar niet kennen hun persoonlijke verhalen met elkaar delen. ‘Je zou dit soort projecten moeten voortzetten en formaliseren’, vindt hij. Marjet Zeegers, oprichter van Vitale Verbindingen, knikt: ‘Het is heel leuk om hieraan mee te werken. Iemand dumpen in de wijk werkt niet. Het is beter om buurten ontvankelijk te maken.’ Hezel de Grood van Stichting De Instap vult aan: ‘Door een project als Plek leer je elkaar kennen en erkennen en ontstaan er supermooie relaties en ontmoetingen. Ik denk dat het werkt. Al is het maar één iemand die je helpt!’

Kijken op microniveau

De avond is rijk aan ervaringen, ontmoetingen en gesprekken. Is er nog wel Plek voor een toetje? Ja hoor, kom maar door! Eerst wordt het publiek verwend met een knappe tekening van deelnemer Tom en een indrukwekkende monoloog van deelnemer Rens over zijn ervaring in detentie. Dan volgt nog een fruitige kokosverrassing. Is de avond geslaagd? Zeker, vindt maker Elky. ‘In een project als dit moet je gaan kijken op microniveau: waar staat iemand en wat betekent dat dan? Applaus in ontvangst durven nemen, elkaar bij de hand nemen als het spannend is, trots kunnen zijn op jezelf: dát zijn de stapjes.’