De ladder als metafoor
‘Welke weg leg je af, waar wil je heen? We gebruiken de ladder als metafoor voor het leven.’ Aan een werktafel midden tussen de bouwmaterialen heeft theatermaker Elky alle deelnemers om zich heen verzameld. Het is dinsdag 19 mei en de groep is voor de vijfde keer bij elkaar om samen aan de slag te gaan. Tien sessies hebben de Plekbouwers om toe te werken naar een presentatie waar Elky met zichtbaar plezier de contouren van schetst. ‘Je komt ergens vandaan en je gaat ergens naartoe. Wat is volgens jullie de beste plek om te zijn, wat is jullie aardse paradijs? Daar gaan we vandaag over nadenken. Iedereen krijgt tijdens de presentatie de gelegenheid om z’n verhaal te vertellen.’
Try-out bij Buurman
Eind juni is bouwmarkt Buurman Arnhem het toneel van de try-out van de presentatie die de Plekbouwers gaan geven. Het is de bedoeling het publiek een voorstelling plus expositie te laten zien. ‘We zijn hier zo hartelijk ontvangen,’ vertelt Elky. ‘Er mag van alles, er kan van alles en er wordt conceptueel meegedacht. Buurman is zo’n toffe plek.’ In de weken die volgen zal langzaam duidelijk worden hoe de presentatie er precies uit gaan zien, maar de komende uren tekenen en/of maken de deelnemers in ieder geval hun persoonlijke levensladder. ‘Als je gaat ontwerpen, moet je bij mij zijn,’ roept Elky. ‘En als je gaat bouwen bij Ro.’
deelnemer Iris
Je kunt jezelf zijn hier. Niemand loopt te koop met z’n verhaal, maar er is ook niemand die moeite hoeft te doen om open te zijn.
Het gaat vanzelf
Deelnemer Iris heeft haar ontwerp af en mag aan de bak. ‘Mijn ladder is aan de onderkant donker en zwaar en gaat naar een goeie, kleurrijke chaos bovenaan,’ vertelt ze. Iris is bezig met een re-integratietraject naar werk en vindt bij Plek een manier om op een ontspannen manier te kijken wat bij haar past. ‘Je kunt jezelf zijn hier. Niemand loopt te koop met z’n verhaal, maar er is ook niemand die moeite hoeft te doen om open te zijn. Het gaat vanzelf. Elky en Ro zijn ook toppers. Ze passen zo goed bij dit project. Ja, ik ben helemaal om!’
Elkaar dragen
De deelnemers hebben een heel verschillende achtergrond – sommige zijn dakloos geweest of kampten met een verslaving, anderen hebben een detentieverleden. Gemene deler is dat alle Plekbouwers werken aan hun herstel. Dat gaat met vallen en opstaan. De groep is grillig en wisselt wekelijks van samenstelling. Extra knap dus, vindt Ro, dat er wel degelijk een groepsgevoel is. ‘We zijn bezig om met elkaar iets moois neer te zetten en tegelijkertijd heeft iedereen een eigen proces. We doen het met elkaar en we dragen elkaar. Dat is zo bijzonder. Je zag het daarnet ook in de oefening.’
Experiment
Na een korte pauze hebben de deelnemers samen met Elky een oefening met een ladder gedaan. Met z’n vijven droegen ze het meterslange gevaarte door de ruimte: zonder plan of doel en zonder te praten. Begeleid door muziek transformeerde het experiment bij elke stap meer en meer in een soort dans met als spectaculair eindpunt Plekbouwer Nas die op de ladder naar boven klom terwijl de rest die vasthield. ‘That was amazing!’ glimt hij als hij weer beneden staat. Ondertussen werkt deelnemer Jochem verderop in de ruimte rustig door aan zijn ontwerp. Niets hoeft en alles mag, het is een van de belangrijkste uitgangspunten van Plek.
Officieel moment
Halverwege instappen bijvoorbeeld, dat kan ook. Als de klok drie slaat, komt Peter de loods binnen. Elky maakt hem wegwijs in het project. ‘De vorige keer bij de Nieuwe Hommel (de eerste editie van Plek, red.) kon ik er door omstandigheden niet bij zijn, maar ik wil heel graag meedoen.’ Natuurlijk! Elky geeft hem – net zoals de andere deelnemers die zich inmiddels verbonden hebben, eerder vandaag was dat Edward – een houten schatkistje. Er zit een tekenboekje in en inspiratiekaarten, maar ook een ballon en satéprikkers (om een ladder te maken). ‘Dit is een officieel moment. Vanaf nu ben je een Hemelbestormer!’ Met een berg stiften gaat Peter aan het werk om zijn kistje te personaliseren.
Het is belangrijk om je angsten onder ogen te zien en ik geloof dat dat in de juiste omgeving en onder de goede omstandigheden mogelijk is.
Positieve energie
Nas heeft zijn kistje al beschilderd en het deksel is verfraaid met een kompas. Hij gaat beginnen aan zijn ladder. ‘Ik heb zoveel meegemaakt in mijn leven, in het land waar ik vandaan kom. In Nederland wil ik het eenvoudig houden. Daarom bouw ik een kleine, simpele ladder. In het begin was ik bang om mee te doen. Wat zal ik maken? Gaan mensen over me oordelen? Maar Elky is zo open en er is zoveel positieve energie in de groep: dat motiveert me om die muur van angst te doorbreken en door het maken van kunst een nieuw deel van mezelf te ontdekken. Het is belangrijk om je angsten onder ogen te zien en ik geloof dat dat in de juiste omgeving en onder de goede omstandigheden mogelijk is.’
