Wat begon als een voorzichtige kennismaking met kunst en elkaar, mondde uit in onderlinge ontmoeting, verbinding en een helpend netwerk van buren die elkaar eerder nog niet kenden. Hoe dat precies gebeurde? Dat lees je hieronder.
Van ontmoeten naar een helpend netwerk
Als bewoner van het Bruishuis merkte Gioia dat de flat waarin ze woont ontzettend divers is, maar eigenlijk kende ze vooral de mensen die naast haar eigen appartement wonen. Vanuit die persoonlijke interesse en haar artistieke achtergrond opende ze een atelier in de hal van het Bruishuis en organiseerde ze, samen met bewoners, creatieve activiteiten met het thema ‘jouw uitzicht’. Ze interviewde haar buren achter de voordeur en maakte portretfoto’s. Op de feestelijke Bruiszichtavond werden de portretten geëxposeerd onder het genot van een kopje soep en werden de verhalen van het Bruishuis doorgegeven met een theatrale wandeling door het gebouw.
Over het Bruishuis
Het Bruishuis is een flat in de Arnhemse wijk Malburgen en wordt bewoond door 110 mensen. Het is een sociale woongemeenschap, dat betekent dat Walter en Floortje, die samen de directie vormen namens het Bewonersbedrijf Malburgen, een diverse groep bewoners samenstellen van studenten, werkenden, mensen met een kwetsbaarheid, en mensen die doorstromen vanuit het azc. Het Bruishuis streeft naar een balans van sterke en minder sterke schouders zodat buren elkaar ondersteunen.
Creatieve sterke schouders
Het team van Ruimtekoers begeleidde Gioia, het Bruishuisteam en de buren. Samen leerden we dat bewoners zoals Gioia, mensen met een creatieve fascinatie voor het maken en delen van verhalen, van grote waarde zijn voor dit soort sociale woonvormen. We zijn hen de creatieve sterke schouders gaan noemen: bewoners die met hun artistieke energie zorgen voor verbinding, veerkracht en sociale uitwisseling. Maar wat gebeurde er precies tijdens de ateliers en kunstzinnige activiteiten die Gioia initieerde? Hoe werkte dat door in de gemeenschap? Hieronder delen we vier lessen die we leerden. Lees je mee?
1. Creatieve bewoners vormen een voorhoede waarop anderen kunnen leunen
Bewoners met een affiniteit met kunst en cultuur namen de rol aan van aanjager. Zoals een aantal studenten aan de kunstacademie, zij deden vanaf het begin enthousiast mee en trokken buren, die het spannender vonden of minder ervaring hadden met kunst, als vanzelf mee in het proces. Gioia gaf hierin zelf het voorbeeld: ze nodigde buren uit om een foto van hun uitzicht mee te nemen naar het atelier. Die beelden vormden het startpunt voor gesprekken, collages en tekeningen. Zonder dat ze het doorhadden, waren bewoners creatief bezig – én hadden ze er plezier in. De artistieke nieuwsgierigheid van een enkeling bleek zo een motor voor ontmoeting van velen. Door Gioia en andere makers ruimte te geven, ontstond een uitnodiging voor buren om iets nieuws te proberen, zonder druk of verplichting.
Walter van Bewonersbedrijf Malburgen
Ik heb het (creatieve interactieve bord in de hal) ervaren als een veilige manier van contact maken.
2. Kunst en cultuur is inclusief als je meedoen op jouw manier mogelijk maakt
We ontdekten al snel dat niet iedereen zich thuis voelt bij het woord kunst, maar dat de drempel om deel te nemen aan kunst daalt als het meedoen zichtbaar en vrijblijvend is. Doordat Gioia, een bekend gezicht als medebewoner, letterlijk in de ontvangsthal van het Bruishuis zat, werd de drempel tot meedoen verlaagd. Ook bewoners voor wie kunst als een ‘ver-van-je-bedshow’ voelt kwamen nu even kijken en konden observeren en voorbijlopen zonder direct iets te hoeven bijdragen. Door deze lage drempel om mee te doen kwamen veel bewoners kijken in het open atelier. Meedoen kon op allerlei manieren: schrijven, tekenen, kijken, praten. De zichtbaarheid en toegankelijkheid maakten het programma uitnodigend, precies zoals je zou verwachten bij een woongemeenschap!
3. Door samen kunst te maken ontstaat er ruimte om je open te stellen verhalen te delen
De gemaakte collages en foto’s waren het vertrekpunt voor uitwisseling van persoonlijke verhalen en kwetsbare gesprekken. Floortje en Walter van het Bruishuis zagen bewoners, waar ze eerder nauwelijks contact mee kregen, zich openen over hele kwetsbare thema’s. Eén van die bewoners werd door de bijeenkomst geïnspireerd om allerlei schilderijen die ze had gemaakt uit haar woning op te halen en te laten zien. Voor haar was dit een veilige manier om contact te leggen, waar ze dat op andere momenten lastiger vindt. Het samen maken creëerde een veilige, gedeelde ruimte waarin het makkelijker werd om je open te stellen en echt contact te maken.
Deelnemer en bewoner van het Bruishuis
Voor het eerst sinds ik in het pand woon heb ik mijn buren op andere verdiepingen een beetje leren kennen.
4. Met kunst bouw je aan een sterk helpend netwerk
De creatieve activiteiten bleken ook een opstapje naar het uitwisselen van vaardigheden, interesses en hulp. Bewoners boden elkaar hun praktische en creatieve diensten aan. Zo stelde een kunstacademiestudent voor om de muziek van een componist te boekbinden en bood Floortje van het Bewonersbedrijf heel praktisch een aantal pannen aan die ze wegdeed. Daar was een bewoner ontzettend blij mee. Ook ontstond het idee dat bewoners elkaar in het atelier workshops zouden kunnen geven, een gesprek waarmee de buren in gesprek raakten over ieders creativiteit en talent. Zo leerden buren die elkaar voorheen niet kenden waarvoor ze bij elkaar kunnen aankloppen en waar ieders talenten liggen. Al dan niet bewust legden ze zo de eerste bouwstenen voor een helpend (creatief) netwerk.
Dus: (creatieve) schouders eronder!
Deze 4 inzichten benadrukken de sleutelpositie van creatieve buurtbewoners en de waarde van creativiteit in een gemengde woonomgeving. Bewoners met passie voor kunst worden bekende en inspirerende gezichten. Door vanuit hun eigen interesse te maken, nodigen ze buren die kampen met sociale uitdagingen uit om contact te leggen en iets nieuws te proberen. Vervolgens bieden de creatieve activiteiten ingang tot persoonlijke gesprekken en uitwisseling van behoeften, talenten en vaardigheden. Zo bouwen we, met behulp van kunst en cultuur, aan een sociaal én creatief netwerk in een gemengde woonomgeving.