Route Malburgen, breng de geschiedenis van je wijk tot leven!

Malburgen verandert, en dat is natuurlijk best mooi! Maar tegelijkertijd kan het soms ook overweldigend voelen. Daarom maakten Malburgers samen met Karlijn van Kruchten een theatrale audioroute. Vol met persoonlijke anekdotes en verhalen van Malburgers die een uniek beeld geven van de Malburgse geschiedenis.

Route Malburgen is geopend!

Route Malburgen leidt de bezoekers langs 12 persoonlijke verhalen van Malburgers op 9 verschillende plekken. Van Hotel Zuid, waar Malburgers dansten, naar de Klaproosstraat en Bereklauwstraat waar Malburgers samen optrokken tegen drugsoverlast.

Ontmoeting en verbinding staan al jaren hoog in het vaandel van de Malburger. De wijk waar buren met allerlei achtergronden en culturen altijd maar weer voor elkaar klaarstaan. Ontmoet de Malburgers en ervaar hun verhalen die de wijk bepalen.

De route is voor iedereen beschikbaar om te lopen. Haal een routeboekje en audiospeler op en loop en luister door Malburgen. Via de site  – www.routemalburgen.nl – kun je een audiospeler reserveren. Daar vind je ook informatie over de locatie van de audiospelers en de routeboekjes.

Aanleiding:
Een route van de geschiedenis van Malburgen naar de toekomst

Malburgen verandert, en dat is natuurlijk best mooi! Maar tegelijkertijd kan het soms ook overweldigend voelen. Steeds meer mensen met al hun verhalen en achtergronden komen de wijk in, anderen verhuizen naar elders. Sommige Malburgers geven aan de gezelligheid van vroeger te missen.

Ontmoeting en verbinding door de jaren heen

Wat betekent dat? Was het vroeger beter? Dat vragen wij ons af. Samen met theatermaker Karlijn van Kruchten trok het team van Bureau Ruimtekoers de wijk in. Op zoek naar de verhalen van vroeger. Wat blijkt, ontmoeting en verbinding zijn thema’s die als een rode draad de geschiedenis en de toekomst van de wijk aan elkaar weven. Dus laten we die geschiedenis, gemaakt en beleefd door al die Malburgers, eren. Want door de geschiedenis te kennen, creëren we ruimte om samen de toekomst vorm te geven.

Kennismaken:
Alles begint met … een kopje koffie

Het team van Bureau Ruimtekoers was al op bezoek geweest in De Duiventil bij Leo en Jannie. Op vrijwillige basis bieden zij iedere ochtend ruimte aan inwoners van ’t Duifje, naast Malburgen, om elkaar te ontmoeten met een kopje koffie. Daar hoorden zij al de herinneringen van een van de eerste inwoners van Malburgen.

Niet veel later was dit ook de plek waar theatermaker Karlijn van Kruchten begon met haar zoektocht naar verhalen. Ook ging ze langs bij het wijkontbijt in wijkcentrum De Hobbit en bij wijkcentrum De Spil. Daar ontmoette ze uiteenlopende Malburgers die wel hun verhaal wilde delen. En die ook wel weer anderen wisten met wie Karlijn echt moest gaan praten.

En zo stroomden de koffie-afspraakjes binnen. Zeker na een oproep in De Malburger. Karlijn fietste van appartement naar rijtjeshuis, van winkelcentrum naar buurthuis. Onder het genot van een kopje koffie (meestal begeleid door iets lekkers!) kwamen de verhalen vanzelf op tafel. Van Ineke, die is geboren en getogen in Malburgen, en inmiddels alweer een hele tijd in het Duifje woont. Tot Jan en Thea de Visser die verantwoordelijk waren voor de rommelmarkten in de wijk vroeger.

Karlijn en het team van Ruimtekoers wilden altijd ruimte bieden aan meerdere perspectieven op de geschiedenis van de wijk, die inmiddels meer dan 80 nationaliteiten rijk is!

Lees hier verder

Nieuwe ontmoetingen

Na die talloze kopjes koffie heeft Karlijn iedereen die ze heeft gesproken uitgenodigd. In wijkrestaurant Sama Sama heeft Karlijn deze keer de koffie klaargezet. En de stemming zat er meteen goed in. Op een paar mensen na – die bij elkaar in de klas zaten vroeger, elkaar als voorzitter opvolgden, of zelfs getrouwd zijn – ziet iedereen elkaar voor het eerst. Er is veel herkenning in elkaars verhalen en de plekken die ter sprake komen.

De deelnemers vertelden uitgebreid wie ze zijn en laten zien wat ze van huis hebben meegenomen. Een schoolrapport, kranten, een foto van de eerste heilige communie. De verhalen stromen de ruimte, de hoofden in en roepen daar weer nieuwe herinneringen op. Samen bekeken ze ook de digitale archieven van Het Gelders Archief en ze verzamelden foto’s.

Wonen in het paradijs

Deelnemer Jihan is jaloers op de Malburgers om de tafel die al zo lang in de wijk wonen en legt haar gevoel op de tafel. ‘In Syrië woonde mijn familie ook dicht bij elkaar. Ik hou van hen, geniet bij hen, eet met hen. Nu zijn ze allemaal gevlucht en zonder dak. Om 75 jaar op dezelfde plek te mogen wonen met je familie om je heen: alles hebben jullie.’ Asmar – twintig jaar in Malburgen, oorspronkelijk uit Irak – herkent het. Een klein moment is het gezelschap stil. Dan knikt Marianne: ‘Dat vergeten wij weleens. Wij wonen in het paradijs.’

Deelnemer Jihan

In Syrië woonde mijn familie ook dicht bij elkaar. Ik hou van hen, geniet bij hen, eet met hen. Nu zijn ze allemaal gevlucht en zonder dak. Om 75 jaar op dezelfde plek te mogen wonen met je familie om je heen: alles hebben jullie

Op tour door de wijk

Bij de volgende ontmoeting strekken de deelnemers de benen. Met een bus op tournee door Malburgen. Het was geweldig, met allemaal blije gezichten, in een toffe – gepimpte – bus, met koffie, koekjes, en ijsjes. Het was een warme dag en gelukkig had de bus airco. De bus ging langs acht locaties in Malburgen, daar werden herinneringen samen opgehaald.

Zoals bij Hotel Zuid, waar we nu kijken naar een dierenkliniek, zien we voor ons hoe Brendley in een zwarte nette broek, rood gilet en zwarte das, uit dansen gaat. De meisjes afwachtend in een rij om ten dans gevraagd te worden door de jongens. En Thea poseert even verderop bij een foto van vroeger van haarzelf, in de winkels van haar ouders. Er wordt overal druk gewezen. ‘Daar zat de kapper, en daarnaast had je dan de snackbar!’ Dankzij de foto’s uit de digitale archieven komen vroeger en het heden perfect samen!

Lees meer over

Samen maken:
Een theatrale audioroute voor en door Malburgers

Hoe komen al deze verhalen samen tot één? Hoe zorgen we ervoor dat de verhalen en de plekken voor altijd met elkaar verbonden raken? Zodat huidige én nieuwe Malburgers de geschiedenis leren kennen? Met deze vragen in haar achterhoofd bedacht Karlijn een theatrale audioroute. Te beluisteren op de plekken in de wijk, of thuis op de bank. En een prachtig boekje met daarin de verhalen opgetekend en deelnemers gefotografeerd.

Life story: Malburgen

En dus … was het weer tijd voor koffie! Met een audiorecorder op zak ging Karlijn opnieuw op pad om de levensverhalen van deelnemers op te tekenen. En vroeg ze hen een plek aan te wijzen die voor hen bijzonder is. Zo ontstonden er prachtige verhaallijnen en een fysieke route door de wijk. Karlijn en projectleider Pim van Ruimtekoers ontdekten zo een rode draad in al die verhalen.

Pim vertelt: ‘De plekken en verhalen gaan allemaal over plaatsen in de wijk waarbij verbondenheid met de buurt werd gevoeld of gebouwd. Of dat nou (rol-)schaatsen, dansen, eten, picknicken, radiomaken of wandelen is. Het ging ook over hoe we zelf regie kunnen nemen om dingen voor elkaar te krijgen, Marianne van Rooy zei het mooi: ‘Ik besloot op een bepaald moment, toen ik het minder zag zitten in onze wijk: ik ga niet verhuizen, ik blijf hier en we gaan er wat aan doen (drugsoverlast). En dat doen we samen. Allemaal hebben we geholpen er wat aan te doen.’

Lees meer over ...

Wat is een theatrale audioroute?

Maar, wat is een theatrale audioroute eigenlijk? Karlijn beantwoordt deze vraag: ‘Het wordt voor de mensen in Malburgen een route van herkenning. Ook voor mensen die er nog niet zo lang wonen is het leuk te zien hoe het toen was, wie er toen woonden, wat er toen stond. Door het verleden te kennen, kun je in het heden leven en naar de toekomst kijken.’

‘Een theatrale audioroute is anders dan een gewone audiotour, omdat we veel gebruik maken van geluidsfragmenten, omgevingsgeluid en stemmen. Het wordt er wat spannender door. De mensen zijn echt, verhalen zijn echt en niet gescript, maar door het gebruik van de audioroute wordt de verbeeldingskracht van de luisteraar meer aangewakkerd.’

Theatermaker Karlijn

Een theatrale audioroute is anders dan een gewone audiotour, omdat we veel gebruik maken van geluidsfragmenten, omgevingsgeluid en stemmen

De audioroute

De verhalen van deelnemers verdiepen zij zelf met lokaal en digitaal erfgoedmateriaal. Vervolgens vertalen de deelnemers al die verhalen samen met Karlijn naar een theatrale audioroute. Deze route is nu minimaal een jaar beschikbaar! Een heel team van creatieve en artistieke professionals maken nu samen met de deelnemers alle producten. Zoals Bram Petraeus die de deelnemers op de foto zet.

 

Heb jij de route al gelopen?

De route door Malburgen kun je in 1 uur en 15 minuten lopen. Gebruik de audio via de website www.routemalburgen.nl of de playlist die je via Spotify en verschillende podcastkanalen kunt vinden.

Je kunt ook gebruikmaken van de audiospelers. Deze audiospelers zijn te vinden bij Sama Sama, Akker 71 in Malburgen, en deze kun je reserveren voor tijdens de wandeling op www.routemalburgen.nl

Voor de volgende ronde van Route Malburgen zoeken we alvast nieuwe verhalen!

 

Iedereen kan meedoen! Dus jij ook! Wil jij jouw verhalen delen? Hoe was Malburgen vroeger? Waar deed je boodschappen? Hoe en waar speelde je als kind in de wijk? Wat is er verloren gegaan, wat is er hetzelfde gebleven en mag er absoluut niet verdwijnen? En wat wil je aan de volgende generatie inwoners meegeven? En -misschien heel persoonlijk hoor- maar … waar kreeg je je eerste kus in Malburgen? Mail je verhaal naar pim@ruimtekoers.nl

De deelnemers

De deelnemers stellen zich graag aan je voor hieronder:

Jan Speijers

De Bereklauwstraat, dat is de straat van Jan Speijers. Op drie maanden na woont hij er zijn hele leven.

Jan zorgde er onder andere voor dat er verlichting kwam in de paadjes achter de huizen. Het bezorgde hem de officieuze titel Burgemeester van Malburgen.

Daarnaast was Jan de stem van Radio Yellowbird. Vanuit zijn slaapkamer zond hij twintig jaar lang Nederlandstalige muziek de ruimte in en praatte hij de luisteraars bij over zijn favoriete stukje van de wereld: Malburgen.

Luister hier de aflevering van

Thea de Visser – Jansen

Thea is geboren en getogen in Malburgen. Toen ze 14 werd kwam ze in de winkel van haar ouders te werken. Op de hoek van de Graslaan en de Margrietstraat hadden zij een winkel in levensmiddelen.

Heel even heeft Thea Malburgen verlaten. Haar eerste huis nadat ze trouwde met Jan – zijn verhaal is ook te horen op de route – stond in noord. Maar inmiddels wonen ze alweer bijna 50 jaar in hun huis in Malburgen.

Luister hier de aflevering van

Ineke Siepermann

Ineke Siepermann woont al 45 jaar in Het Duifje, maar groeide op in Malburgen Oost.

De eerste kern in Arnhem Zuid, waar Ineke is opgegroeid, is in de jaren vijftig gebouwd. Niemand wilde er wonen. Inekes ouders en haar oma, bij wie ze inwoonden, werden over de rivier gelokt met de belofte aan gratis behang en lampen bij het betreden van hun splinternieuwe huis. 

Veel verhalen spelen zich af in en rond Hotel Zuid. Het is ook de plek waar Ineke op zondagochtend stiekem koffiedronk met een vriendin terwijl ze eigenlijk op de houten banken in de katholieke Sacramentskerk hadden moeten zitten … 

Luister hier het verhaal van

Jihan Kahalil

Kun je op twee plaatsen thuis zijn? Als het ergens kan, dan toch in multicultureel Malburgen. Alles wat Jihan nodig heeft, is dichtbij te vinden. Hier groet Jihan de buren, wonen haar kinderen, viert ze feest, doet ze boodschappen en heeft ze vrienden. Asmar bijvoorbeeld, die ook meedoet met route Malburgen. Ze ontmoetten elkaar 25 jaar geleden in het asielzoekerscentrum en zijn sindsdien vriendinnen voor het leven.

Maar de rivier de Rijn trekt het meest. Ieder jaar in september gaat Jihan naar het herdenkingsconcert aan de voet van de John Frostbrug, want oorlog maakt iedereen gelijk. Daar verbindt ze haar geschiedenis met de geschiedenis van de plek waar ze woont. Wie dat kan, is overal thuis.

 

Luister hier het verhaal van

Ben Groen

Bens grote liefde is acteren, het liefst was hij professioneel acteur geworden. In Malburgen heeft hij zich aangesloten bij Theatergroep OverMalbruggen, dat Het Huis vóór de Wijk als hoofdkwartier heeft.

Dat de wijk alle kleuren van de regenboog herbergt, is wat Malburgen volgens Ben het meest typeert én waar hij het meest van houdt. Toen hij klein was woonde hij in een dorpje waar geen enkel kind te vinden was dat van ver kwam. Zijn moeder voedde hem op met het idee dat iedereen gelijk is. Daar is hij haar nu nog dankbaar voor.

Luister hier het verhaal van

Marianne van Rooij

Mariannes ouders werden in 1949 met gratis vloerkleden en meubels over de brug gelokt. In 1950 werd Marianne in dit huis op de Klaproosstraat geboren, en ze woont er nu nog steeds. Even overwoog ze de wijk te verlaten, maar in plaats daarvan maakte ze zich sterk voor een veilige buurt. Nooit meer denkt ze aan weggaan uit de Klaproosstraat.

Nieuwe mensen ontmoeten is trouwens nog steeds heel gemakkelijk in Malburgen, volgens Marianne. Haar geheim? Eet een ijsje op een bankje bij de Drieslag en er begint vanzelf iemand te praten.

Luister hier naar het verhaal van

Brendley Muller

Na enige omzwervingen, via onder andere Den Haag, belandde Brendley uiteindelijk in Malburgen Oost. Daar wachtte Brendley een leven met een nieuw centrum van de wereld: Hotel Zuid. Hij en zijn vrienden hadden zelfs een speciale outfit voor de belangrijkste avond van de week. Luister maar naar Brendleys verhaal, dan hoor je hoe die eruitzag.

In Hotel Zuid ontdekte hij ook de popmuziek. Met de bandjes waar hij in ging spelen, trok Brendley het land in en de stad uit. Nu woont hij alweer een tijd in Malburgen-West!

Luister hier naar het verhaal van

Renie Drost

Elke week naar de bingo, Renie Drost moet er niet aan denken. Eropuit wil ze, buiten zijn, nieuwe dingen ontdekken. Hoe ze dat doet? Simpel. Ze gaat waar het leven haar brengt.

Als Renie het voor het zeggen had in Malburgen – stel je eens voor! – dan kwamen alle kleine winkels terug en deed ze er nog een paar bij ook. En als ze dan toch bezig was, zou ze in de hele wijk ieder tegeltuintje omtoveren tot een fleurige oase. Want als je een tuin hebt, dan hoort die groen te zijn, vindt Renie.

Luister hier het verhaal van

Jan de Visser

Jan is bijna een halve eeuw geleden voor de liefde naar Malburgen gekomen, maar hij voelt zich nog steeds geen Malburgenaar. Geen Arnhemmer zelfs. Malburgen is voor hem de Veerpolderstraat. Daar voelt hij zich thuis. Toch heeft hij veel gedaan voor de buurt. Zijn belangrijkste wapenfeit: het organiseren van rommelmarkten. Bij buurtcentrum De Roef, voor de Jan Linders, in de Grondelstraat, bij de kerk, op de schaatsbaan en op het voetbalveld, het aantal plaatsen waar Jans marktkramen hebben gestaan is eindeloos.

Hoe het begon? Simpel. Jan had teveel spullen, dus begon hij een kraam. En dat deed hij goed. Een kraam werd twee kramen, vier, vijf, en voor hij het wist had hij een hele markt opgezet.

Luister hier het verhaal van

Asmar Kalash

Asmar houdt van mensen, drukte, kletsen, lachen, samen eten, voor elkaar zorgen en elkaar helpen. Dat laatste is ook: je geld uitgeven waar je woont, zodat de winkeliers in je eigen buurt rijker worden. Malburgen is van Asmar. Asmar is van Malburgen. Ze heeft haar hart gegeven aan de wijk, zichzelf er geplant en er een hele wereld gevonden.

Veertien keer is Asmar verhuisd. Asmars huidige huis is haar vierde Malburgse woning. Het balkon is haar plek. Ze voelt zich er veilig en ontspannen. Elke dag kijkt ze vanaf de vierde verdieping naar de oneindige verscheidenheid aan mensen die in de diepte voorbijkomen, hoe ze winkelen, elkaar ontmoeten, koffiedrinken op de terrasjes, een ijsje eten op een bankje. Als je naar Asmars verhaal luistert, kun je met haar meegenieten!

Luister hier naar het verhaal van

Rietje Havekes

Rietje en haar man wilden eigenlijk niet in Malburgen wonen. Nadat het gezin van Rietje een aantal jaar in het souterrain van haar ouders bivakkeerden werd het toch tijd voor een eigen stek. Toen er een dertigerjarenhuis in de Pinksterbloemstraat in Malburgen Oost te koop kwam te staan, gingen de twee toch overstag en trokken naar Arnhem Zuid

De Pinksterbloemstraat en de aangrenzende Dotterlaan bleken een vruchtbare bodem voor een grote hoeveelheid vriendschappen. Er ontstond zelfs een uitgebreide vriendenclub, mét een naam: de Pinksterdotters.

Met z’n allen fietsen, koffie-drinken, speurtochten uitzetten, Chinees eten, aan de bar hangen, handtekeningen verzamelen om de straat veiliger te maken voor het roetsjende verkeer of collecteren voor het goede doel, er was niet veel waar de buurtbewoners elkaar niet in konden vinden. Luister maar naar wat Rietje zelf vertelt over haar favoriete buurt in Malburgen.

Luister hier naar het verhaal van

Eduard Marcus

In de jaren zestig was Malburgen een wijk in opbouw. Het Duifje, Vredenburg, Immerloo en Kronenburg, in de tijd dat Eduard een jongen was, bestonden die buurten nog niet.  Het bouwen van de eerste flats kan hij zich nog goed herinneren. Terwijl hij groeide, groeide Malburgen ook.

Eduard bleef niet in Arnhem Zuid. Hij ging naar Westervoort, woonde in Presikhaaf, maar keerde uiteindelijk terug en streek neer in Malburgen West. Vanaf het moment dat Eduard voet zette op Malburgse bodem voelde hij dat hij weer thuis was.

Toch mist hij hoe de wijk vroeger was. Als Eduard een tijdmachine had, wist hij het wel. Dan ging hij terug naar de jaren waarin iedereen in Malburgen helemaal niks had behalve elkaar. Reis een stukje mee met Eduard en beluister zijn verhaal.

Luister hier naar het verhaal van

Don Boscoschool

De katholieke Don Boscoschool aan de Huissensestraat in Malburgen Oost was een belangrijke ontmoetingsplek in de wijk.De basisschool stond op het kerkelijk erf van de Heilige Sacramentskerk, dat op de hoek van de Huissensestraat en het Sint Gangulphusplein lag.

Veel Malburgenaren hebben warme herinneringen aan de Don Boscoschool. Ze zaten er bij elkaar in de klas, zoals Thea en Marianne, of hun kinderen gingen er naar school, die van Marianne en Rietje bijvoorbeeld. De school komt regelmatig langs in hun verhalen, luister maar eens mee!

Luister hier naar alle verhalen van

Achtergronden van het project

Met het Route Malburgen wil Bureau Ruimtekoers samen met inwoners nieuwe verbindingen en netwerken maken die bijdragen aan meer onderlinge organisatie en draagkracht. Er moet ruimte zijn voor mensen om mee te doen en mee te praten met ontwikkelingen die van hogerhand de wijk in worden gebracht.

Erfgoedparticipatie

Om dat te doen gebruiken we (digitaal) erfgoed en maken en beleven we samen creatieve uitingen om de Malburgse geschiedenis te ontdekken en verbeelden. Vervolgens maken we die beschikbaar voor de nieuwe bewoners en nodigen we de nieuwe inwoners van de wijk uit om zich te verdiepen in hun nieuwe plek en er emotioneel in te investeren. Zo geven we samen onze toekomst vorm. Met erkenning en plek voor de geschiedenis.

Met ondersteuning van:

Geloof jij ook in de kracht van erfgoed? Laten we samenwerken!

Meer weten over de kracht van het samen maken en beleven van erfgoed? Of hoe een erfgoedproject de sociale cohesie en onderlinge verbindingen van een gemeenschap kan verkennen? Wij delen graag onze ervaringen! Misschien wel wat voor jou? Laat het weten, projectleider Pim vertelt er graag over!

Blijf op de hoogte van Ruimtekoers

Schrijf je in en ontvang zes keer per jaar de Ruimtekoers nieuwsbrief!

Laten we samen leren. Doe mee met de Ruimtekoers Akademie!

Samen met jou onderzoeken en vernieuwen we participatief ontwerp en gemeenschapskunst. Ervaar participatief werken tijdens workshops en verdiep je kennis tijdens lezingen of met onze artikelen. Zo leren en ontwikkelen we samen. Doe je mee?

Ontdek onze Akademie →

© 2023 Bureau Ruimtekoers