Aanleiding:
Inwoners prikkelen om mee te doen met de energietransitie
Gemeente Arnhem heeft tal van programma’s opgezet om inwoners en ondernemers te prikkelen en enthousiasmeren mee te doen aan de energietransitie. Zo is er onder andere aanbod voor huiseigenaren en huurders om huizen te verduurzamen. Alleen niet alle inwoners zijn of voelen zich betrokken bij deze aanpak. Zo ook in de superdiverse Malburgse wijk Immerloo.
Betty Jacobi, senior bestuursadviseur gemeente Arnhem
'Hoe zorgen we voor volwaardige betrokkenheid bij de energietransitie onder inwoners van alle culturele achtergronden, leeftijden en inkomensniveaus in Malburgen en Immerloo?'
Verloop:
Van Zonnestof tot zonnestad, iedereen kan meedoen
Gelukkig is er één energiebron die ons al eeuwenlang verbindt: de zon! Met die gedachte trekt het team van Ruimtekoers in 2020 de wijk in. Het team onderzoekt met veldwerkmethodes naar wat inwoners informeel verbindt. Na een aantal weken observeren en gesprekken voeren met sleutelfiguren wordt duidelijk dat er in Immerloo veel mensen bezig zijn met textiel, zoals met borduren, breien en weven. Het team nodigt daarom de Arnhemse modeontwerper en solar designer Pauline van Dongen uit. Zij onderzoekt de integratie van zonnecellen in textiel, zodat je met een stukje zonnestof je telefoon kunt opladen.
Energietransitie op straat
Pauline en Ruimtekoers organiseren interventies in de publieke ruimte, waar voorbijgangers zonnestof kunnen weven: het is direct een hit! Mannen en vrouwen vertellen met trots over hun weefgetouwen in het land vanwaaruit zij naar Nederland zijn gekomen en zijn nieuwsgierig naar het gebruik van zonnecellen in stof.
Workshops met, voor en door inwoners
Vanuit deze interactie organiseren Pauline en Ruimtekoers workshops Zonnestof maken in het wijkcentrum. Door zonnecellen te verweven tot een nieuw stukje zonnestof verbeelden deelnemers nieuwe toepassingen van zonne-energie in hun eigen huishouden. Zo wordt de energietransitie tastbaar.
Bouwplaats Zonnestad voor kinderen én ouders
Na dit succes zetten Pauline en het team van Ruimtekoers een volgende stap. Ditmaal geen textiel, maar klei! Zo kunnen nóg meer inwoners, waaronder kinderen, kennismaken met de energietransitie op een voor hen toegankelijke wijze. In het voorjaar van 2022 trekken Pauline en het team van Ruimtekoers opnieuw de wijk in, ditmaal met een mobiele bouwplaats. Midden in de publieke ruimte en op schoolpleinen bouwen kinderen en ouders met klei, zonnepanelen, propellers en lampjes samen aan een Zonnestad. Door de energie van de zon te gebruiken komt de stad in beweging.
ZONderzetter workshops voor de creatieve inwoners
Ook andere wijkbewoners gaan bij het centraal gelegen Bruishuis met klei in de weer. In drie workshops maken achttien deelnemers een eigen ZONderzetter. Een ZONderzetter is een zelfgemaakte en geglazuurde keramieken onderzetter die in het donker oplicht door de opgeslagen energie van de zon.
Resultaat:
Bi-cultureel eigenaarschap over de energietransitie
Door zelf iets te maken met zonnecellen wordt het gesprek over verduurzaming geopend. Door bovendien aan te sluiten op de taal van de gemeenschap – zoals het maken van textiel – voelen inwoners zich gezien en zijn ze bereid stappen te zetten. Enkele van hen zijn zo enthousiast dat zij inmiddels als energieambassadeur hun buren helpen met het verduurzamen van hun woningen.
Tips & tricks over verduurzamen
Kinderen leren in de mobiele bouwplaats op een creatieve en visuele manier wat zonne-energie is. En terwijl zij bouwen, geven de kersverse ambassadeurs en onze partner Klimaatverbond Nederland de ouders tips en tricks over kosten- en energiebesparing en verduurzaming in huis en maken ze met elkaar afspraken om een kijkje te nemen in de meterkast. De kinderen nemen hun zonne-werkje mee naar huis.
Aanzet tot verbinding
In de ZONderzetter-workshops wordt kennis uitgewisseld en gepraat over de mogelijkheden van zonne-energie. Tegelijkertijd ontstaat op een creatieve, leuke en laagdrempelige manier verbinding tussen bewoners onderling.
Pauline van Dongen
Betty Jacobi
Ellen Britton
Vervolg:
Bouwplaats Zonnestad op tour!
Bouwplaats Zonnestad zorgt voor veel enthousiasme. Daarom touren we met de Bouwplaats door heel Nederland!
Leerkracht O.B.S Het Mozaïek
“De kinderen van onze school (Het Mozaïek) vonden het erg leuk en konden tijdens een bliksemstage bij een ingenieursbureau vertellen wat energietransitie was (tot verbazing van het personeel daar)”
The Solar Biënnale
Bij The Solar Biënnale in Rotterdam is Bouwplaats Zonnestad onderdeel van de programmering. In vier Rotterdamse wijken hebben kinderen kennisgemaakt met de energietransitie. Ook krijgt het project aandacht in de uitzending De zon is van iedereen van VPRO Tegenlicht.
De Zomerijsbaan
In de zomer verschijnt er een echte schaatsbaan bij het Olympisch stadion in Amsterdam. De overtollige energie van zonnepanelen op het stadion wordt gebruikt om het ijs mee te koelen. Een idee van ontwerper Rosalie Apituley en Bouwplaats Zonnestad is aanwezig om kinderen en hun ouders mee te nemen in het verhaal van de zon.
ZONdagen met Umbra Paviljoen
Gemeente Arnhem onderzoekt hoe ontwerp en innovatie het opwarmen van binnensteden kan tegengaan. Ontwerper Pauline van Dongen heeft haar Zonnestof uitgewerkt tot een zonnetextiel en presenteert het materiaal met een paviljoen in de binnenstad. Bouwplaats Zonnestad is aanwezig om kinderen en hun ouders mee te nemen in het verhaal van de zon.
Project ZERO in Elderveld, Arnhem
Samen met 13 partners onderzoeken we nieuwe manieren om inwoners te betrekken bij de energietransitie in hun eigen wijk. Bouwplaats Zonnestad staat maandelijks op een centrale plek in de wijk. Zo betrekken en informeren we op speelse wijze de buurt. Meer over Project ZERO lees je hier.
