Tien makers op inspiratietocht in Kronenburg voor Van A tot Zuid!

Goed nieuws! Het Arnhemse coalitieakkoord biedt meer ruimte voor cultuur in Arnhem-Zuid. Het gaat om cultuurpresentatie, -deelname en -educatie. De komende maanden staan in het teken van onderzoek en proefprogrammering. En wij zijn betrokken bij deze toffe ontwikkeling, op het gebied van social design en participatie!

Van A tot Zuid

Onlangs startte het project van gemeente Arnhem: Van A tot Zuid. Tien Arnhemse makers worden door Bureau Ruimtekoers begeleid. Geïnspireerd door inwoners van Zuid, gaan de makers aan de slag met de proefprogrammering (te zien in maart 2024!).

Inspiratiemiddag

Pas geleden was de tweede inspiratiemiddag op winkelcentrum Kronenburg. Vijf makersduo’s gingen op pad om mensen te ontmoeten en te spreken. Ze gebruikten daarbij een cultural probe, een ontworpen middel dat vanuit gedeelde verbeelding een ontmoeting kan verdiepen en versterken. Deze ontmoetingen hebben de makers om vooral met mensen toe te werken naar een culturele proefprogrammering. En die probes, die zorgden voor verrassende gesprekken. Kijk en lees mee hoe de inspiratie ging borrelen …

Probe

Sommige duo’s gaan meteen op pad. Alieke (social designer) en Nur (acteur) beginnen eerst met het ontwerpen van hun probe, een grote dobbelsteen van karton. ‘Een eenvoudige vorm die bijna iedereen kent’, legt Alieke uit. ‘Maar in plaats van stippen zetten we er zintuigen op. Wie een neus dobbelt, kunnen we bijvoorbeeld vragen naar de geur van Zuid.’ Mirte (modeontwerper) en Bilal (rapper en muzikant) zijn al weg, richting de roltrap. Mirte met lappen textiel onder haar arm en een handvol stiften. ‘Stof tot nadenken’, zegt ze. Bilal wil mensen een letter uit het alfabet geven, waarmee ze in één woord Zuid kunnen omschrijven. ‘Al die woorden zijn dan een basis voor een nummer.’

Omgeving beïnvloedt je leven

Bilal vertelt onderweg dat hij zelf sinds een jaar in Zuid woont. Dan ziet hij Michael, een oude bekende. Die heeft wel even tijd. ‘Ik ervaar Zuid als heel oké, ik woon mooi, ik heb alles in de buurt’, zegt Michael. ‘Maar wat er ook is: je omgeving beïnvloedt je leven. Ik vind Zuid nogal homogeen, er wonen veel dezelfde mensen. Naar mijn idee kun je inwoners veel beter mixen. Als mensen halen we inspiratie uit elkaar. Juist uit verschillen tussen iedereen. Hoe meer verschillen je ziet en ervaart, hoe meer je elkaar inspireert.’ Om dat allemaal in één letter te vatten, is ingewikkeld. Maar het inzicht van Michael gaat mee onder de arm van Mirte.

Herres

Even verderop lopen twee schooljongens. Eentje ziet Bilal en roept: ‘Hé, ik ken hem!’ Bilal moet lachen. De jongens vertellen dat ze veel in Zuid komen, omdat ze er op school zitten. ‘Bij ons in het dorp is niks te doen’, haalt een zijn schouders op. Zuid in één woord? ‘Herres’, zegt de andere jongen. ‘Dat betekent iets als chaos’, legt hij uit. ‘Er zijn overal mensen, sommigen zijn een beetje raar, de weg kwijt. Maar het is ook gezellig hier. En warm.’

Michael, woont in Zuid

Maar wat er ook is: je omgeving beïnvloedt je leven. Als mensen halen we inspiratie uit elkaar. Juist uit verschillen tussen iedereen. Hoe meer verschillen je ziet en ervaart, hoe meer je elkaar inspireert.

Naast de grote glitterkerstbeer

Jesse (woordkunstenaar) en Samira (fotografe) hebben een flipover naast een grote glitterkerstbeer gezet. Net als op de Spaanse Ramblas schetsen ze portretten op basis van gesprekken, in woord en beeld. Later in de middag kunnen mensen die portretten ophalen. Zowel jongeren (die een plek op Kronenburg willen waar ze bepaalde uren kunnen reserveren om te chillen) als mensen met kinderen én ouderen bleven bij deze portretkunstenaars ‘hangen’. Jesse concludeert na de gesprekken droogjes dat Kronenburg het middelpunt van Zuid lijkt te zijn. ‘Maar dat zegt niet perse iets over het winkelcentrum, het geeft eerder aan dat het in de rest van Zuid magertjes gesteld is met reuring en vermaak’, zegt hij. ‘Dat het hier in trek is vanwege een breed winkelaanbod en de warmte dankzij de overdekking, vind ik een beetje een treurige conclusie voor Arnhem-Zuid.’

Een kernwoord voor Zuid

Gijs (danser en dansdocent) en Thijs (beeldend kunstenaar) lopen rond met een groot bord waarop ze mensen een woordrijm willen laten vormen met als basis hun indruk van Zuid. Het eerste woord is ‘saai’. Thijs: ‘Daarna merkten we dat mensen – als ze ‘moeten’ rijmen – heel erg beïnvloed worden door het voorgaande woord. Is dat negatief, dan blijven mensen negatief.’ Daarop stapten de mannen over naar de vraag om één kernwoord voor Zuid. Thijs: ‘We vertelden dat we een soort cultuuronderzoekje deden. Onze vraag naar één woord haalde vaak van alles naar boven. Leuke dingen, maar soms ook heftige dingen.’

Ze doelen met ‘leuk’ op een man die wekelijks uit Velp komt met zijn dochter voor een dagje uit met een bakje kibbeling als afsluiter. Maar met ‘heftig’ op een vrouw die een relaas doet over haar grote gevoel van onveiligheid en haar angst voor toenemende criminaliteit om haar heen. Het duo wil vooral deze middag laten bezinken. Het gevoel van mensen over ‘Zuid’ raakte voor hen aan grote, ‘politieke’ issues. ‘Wat kan ik daar dan nog aan toevoegen?’ vraagt Thijs zich hardop af. Gijs en hij willen graag dichterbij mensen komen en het onderwerp persoonlijker houden. Ze denken erover om bewoners bijvoorbeeld verhalen te laten vertellen over kunst die ze in huis hebben.

Ultieme kerstwensenpakket

Thijs is gecharmeerd van de manier waarop Cassandra (zangeres, artiest, docent) en Aïda (danseres) te werk gingen. Zij zijn het winkelcentrum ingegaan met de vraag: ‘Is er iets dat je zou willen geven?’ Rond de feestdagen staat veel in het teken van kopen en krijgen. De dames hebben een doosje bij zich met strookjes papier, waarop mensen hun wens of cadeau voor een ander kunnen schrijven. Zo verzamelen ze samen het ultieme kerstwensenpakket. Een vrouw wil anderen vriendelijkheid geven. Ze begrijpt niet goed hoe mensen met elkaar omgaan en hoe ze bijvoorbeeld niet meer voor ouderen willen zorgen. ‘Ik zou het ‘hoi’ zeggen tegen vreemden weer terug willen, dat ontbreekt nu zo vaak’, zegt ze. Een man wenst anderen wat hij zelf heeft: ‘Ik ben gezond en gelukkig, samen met mijn familie. Dat wens ik voor iedereen.’ Een andere vrouw vertelt een heel persoonlijk verhaal, wat bij en van haar moet blijven. Begrijpelijk en heel bijzonder dat ze haar gevoelens zo open deelt met Cassandra en Aïda. Cassandra mijmert over een tijdlijn dwars door generaties heen. ‘Fysiek komt iedereen op deze plek, maar hebben ze ook iets met elkaar, doen ze iets samen of beweegt alles langs elkaar heen?’ vraagt ze zich af.

Zintuigen dobbelen

Even verderop is de zintuigendobbelsteen klaar. Alieke en Nur trekken er als vanzelf aandacht mee. Mensen vragen of ze mogen dobbelen. Een vrouw bekijkt haar leven in Zuid vanuit ‘voelen’. Ze komt oorspronkelijk van Texel en is voor haar dochter die zwanger was naar Arnhem verhuisd. ‘Alles voelt hier dichtbij, letterlijk en figuurlijk. Letterlijk bijvoorbeeld familie, het openbaar vervoer, winkels. Maar figuurlijk voel ik door die nabijheid vooral liefde en verbinding in mijn omgeving. Dat maakt me erg blij.’ Een Marokkaanse man is nieuwsgierig en hij dobbelt ‘reuk’. Dat maakt bij hem los dat hij representatie van verschillende culturen mist in het winkelcentrum en misschien ook wel daarbuiten. Door geur denkt hij aan eettentjes die hij kent van ‘thuis’. ‘Ik mis dan toch een beetje restaurantjes, winkels of ontmoetingsplekken waar je zeker weet dat iets halal is en waar ik authentieke producten kan kopen of proeven en kan samenkomen met bekenden.’ Om aan te geven hoe verschillend mensen associëren: een jonge jongen dobbelt even later ook ‘reuk’ en hoeft geen seconde na te denken over zijn geur van Zuid: koeienpoep. Hij woont in Schuytgraaf en ruikt elke dag mest. ‘Misschien bijzonder, maar ik zit heel weinig op mijn telefoon. Ik hou juist erg van de natuur. Koeienpoep is voor mij dus prima!’

Het volste vertrouwen in de uitkomst

Terugkerend van een middag vol gesprekken, ervaringen en quotes blijkt dat sommige duo’s ook al praktische contacten hebben gelegd en mailadressen of whatsapp hebben uitgewisseld. Een meisje dat danst met haar vriendinnen en dans naar Zuid wil helpen brengen. Of powervrouw Grace die bij de portretmakers haar verhaal deed. Veel mensen delen dingen die ze belangrijk vinden: verbinding, warmte, niet alleen willen zijn. Willen de makers daarmee verder? Jesse maakt de middag afsluitend mooi rond door te zeggen: ‘Het materiaal waarmee we werken, zit in de hoofden van mensen die we ontmoeten en spreken. Wij ‘plakken’ onze professie op wat we hier samen met bewoners ontdekken. Ik weet uit ervaring dat het hele mooie dingen oplevert. Vanaf waar we nu zijn, ligt alles nog grotendeels open. Ik heb het volste vertrouwen in de uitkomst, juist als we deze nu durven loslaten.’

Wil je meer weten of met ons samenwerken?

Dat lijkt ons heel leuk! Laten we samen aan de slag! We helpen je graag met het verduidelijken van je plannen, met een creatieve brainstorm. We luisteren goed en we houden ervan om te inspireren met onze inzichten. Interesse? Neem eens contact op met Florien. Tot snel!

© 2024 Bureau Ruimtekoers