Ruimtekoers op Dutch Design Week, ‘Inclusief maak je meer impact!’

In samenwerking met de Embassy of Inclusive Society was Bureau Ruimtekoers (BRK) dit jaar voor de tweede keer aanwezig bij de Dutch Design Week in Eindhoven. Met een workshop op maandag en een korte talk op donderdag, liet BRK zien en ervaren hoe je inclusief en participerend ontwerpen in de praktijk brengt.

Inclusief en participerend op de Dutch Design Week

Projectleider Renée Janssen verduidelijkt: ‘We willen de ontwerpwereld, samen met andere organisaties, graag helpen om inclusiever te zijn. Ontwerpers zijn fantastische probleemoplossers. Met hun andere manier van kijken en denken, ontwikkelen ze geweldige dingen. Maar door bij het ontwerpproces meer de mensen te betrekken voor wie ontworpen wordt, ontstaat een resultaat dat voor nog meer mensen van waarde is of wat voor nog meer mensen toegankelijk is.’

Werken met ervaringsdeskundigen ..?

De workshop op de maandag van de Dutch Design Week ging over werken met ervaringsdeskundigen. Samen met Yosser Dekker, theatermakers Karlijn van Kruchten en Maxime Schräder gingen deelnemers heerlijk hands-on aan de slag onder de noemer ‘Werken met ervaringsdeskundigen? Vraag eens een kunstenaar!’. De workshop was gebaseerd op het project Iedereen Wordt Mens in de Arnhemse kringloopwinkel 2Switch.

Zelfvertrouwen door cultuurdeelname

Simone, een van de eerste deelnemers aan Iedereen Wordt Mens, was ook van de partij. Ze vertelden samen over het project, hoe het werd ingericht, wat er gebeurde. Simone kon mensen vertellen over de transformatie die ze doormaakte door haar deelname. Haar gegroeide zelfvertrouwen, haar gang het podium op, de positieve reacties, de boost die ze daarvan kreeg. Inmiddels zingt ze vaker publiekelijk en werkt ze in een dierenwinkel, een ideale plek voor iemand met zo’n grote liefde voor katten.

‘Deze koptelefoon, dat ben ik’

Maar…hoe ontdek je beter wat design-antropologie is en hoe je inclusief kunt ontwerpen dan door zelf te doen? Alles begint bij contact maken. Na uitleg over het verschil tussen sociale interventies (zoals vaste koffiemomenten of het stellen van theezakjesvragen) en culturele interventies (bijvoorbeeld lievelingsliedjes ophalen en spelen) interviewden deelnemers elkaar in duo’s. Dat gebeurde naar aanleiding van een voorwerp dat iemand bij zich had. Renée deed ook mee: ‘Ik koos als voorwerp mijn koptelefoon. Muziek is belangrijk voor me en soms is het ook heel fijn om me even te kunnen terugtrekken met noise cancelling. We vroegen elkaar ook naar ons lievelingsliedje. Daarna stelden we de ander aan iedereen voor op basis van dit voorwerpenrondje. Door dit soort interventies breng je mensen heel anders in contact met elkaar.’

Samen zingen

Twee vrijwilligers van de Dutch Design Week, zelf ook ervaringsdeskundigen, sloten aan en waren helemaal gefascineerd na de workshop. Ze zouden zó willen meedoen aan een project als ‘Iedereen wordt mens’. Maar bijvoorbeeld ook een theatermaakster uit Amsterdam raakte geïnspireerd. Uiteindelijk mondde de workshop uit in een gezamenlijk gezongen lied. Het lied dat Simone aan het eind van de laatste voorstelling van ‘Iedereen wordt mens’ bij 2switch zong en waarmee ze toen iedereen tot tranen wist te roeren.

Talk of the town

Op donderdagmiddag verzorgde Renée een korte, maar imponerende talk over een participatief ontworpen campagne die BRK maakte voor de gemeente Nijmegen. Deze talk was in het kader van een conferentie over toegankelijkheid van de culturele sector en inclusiviteit hiervan als een (ont-)leerproces, georganiseerd door de Embassy of Inclusive Society. De strekking van de talk: inclusief ontwerpen, vraagt dat je langdurig en verdiepend ervaringsdeskundigen betrekt bij het ontwerp- en maakproces.

Door en voor Nijmeegse mannen

Deze campagne spreekt erg tot de verbeelding. Want deze is ontwikkeld door en voor Nijmeegse mannen, met als doel om grensoverschrijdend gedrag bespreekbaar te maken en tegen te gaan. Juist het gewenst gedrag staat centraal, in tegenstelling tot het gebruikelijke vingerwijzen naar hoe het niet moet. Mannen stellen zich in de campagne kwetsbaar op en gaan samen in gesprek over situaties waarin ze grensoverschrijdend gedrag zagen gebeuren of het (onbedoeld) zelf lieten zien. Daarmee maken ze het voor andere mannen ook veel makkelijker bespreekbaar.

Ongoing resultaat

Renée: ‘Deze campagne is echt inclusief tot stand gekomen. De makers waren ook de mensen voor wie de campagne bedoeld is. Een van de makers, Roger, belde in tijdens de talk. Hij is rapper en coacht veel jongeren. Hij vertelde dat het voor hem nieuw was om met een groep mannen over zo’n kwetsbaar onderwerp te praten. Hij zei ook dat het weinig gebeurt, terwijl het onderwerp wél speelt. In een vertrouwelijke sfeer werd het makkelijker om er open over te vertellen, gaf hij aan. Hij zei ook dat nu, na de podcast en de postercampagne, de drempel veel lager is en dat hij voor veel jongens en mannen aanspreekbaar is. Het is dus een ongoing resultaat.’

‘Het is belangrijk voor ontwerpers, of het nou om campagnes, voorwerpen of wat dan ook gaat, om zich te realiseren dat participatief ontwerp je ‘product’ alleen maar nog beter en breder gedragen maakt. Wat het mogelijk spannend maakt, is dat je vooraf niet weet waar je ontwerpproces heen gaat. Misschien wel een kant op die jij niet perse voor ogen hebt. Maar wie weet, als je dat kunt loslaten, ontstaat er wel het mooist denkbare resultaat …’

Renée

renee@ruimtekoers.nl 06 33 00 6071

Meer weten over Iedereen wordt mens, de campagne voor de gemeente Nijmegen of andere boeiende projecten? Neem eens contact op!

Wil je meer weten of met ons samenwerken?

Dat lijkt ons heel leuk! Laten we samen aan de slag! We helpen je graag met het verduidelijken van je plannen, met een creatieve brainstorm. We luisteren goed en we houden ervan om te inspireren met onze inzichten. Interesse? Neem eens contact op met Margot. Tot snel!

Blijf op de hoogte van Ruimtekoers

Schrijf je in en ontvang zes keer per jaar de Ruimtekoers nieuwsbrief!

Laten we samen leren. Doe mee met de Ruimtekoers Akademie!

Samen met jou onderzoeken en vernieuwen we participatief ontwerp en gemeenschapskunst. Ervaar participatief werken tijdens workshops en verdiep je kennis tijdens lezingen of met onze artikelen. Zo leren en ontwikkelen we samen. Doe je mee?

Ontdek onze Akademie →

© 2024 Bureau Ruimtekoers