Route Arnhem-Oost LAB 4: Van creatief doen naar creatief denken

In LAB 4, in de wijken Presikhaaf en Geitenkamp, valt voor de leerlingen Sociaal Werker van Rijn IJssel weer van alles te ontdekken. Schrijver en collagemaker Linde Keja neemt de studenten mee in de wereld van papier en plakstift en illustrator en mural artist Fernando Leon laat ze kennismaken met kleur en kwast.

Ga mee op sociaal-artistiek avontuur!

We beginnen bij LAB 4.1, Graffiti, in Presikhaaf. Op de bovenverdieping van ontmoetingsruimte The Point in winkelcentrum Presikhaaf wordt keihard gebuffeld. In deze laatste week worden de verhalen en impressies die in de voorgaande weken zijn opgehaald in de wijk omgezet in beeld. Franca, Tisaira, Renas en Jasem zijn druk in de weer met verf in frisse lentekleuren. Ze hebben ieder een houten paneel ter beschikking waar ze in de vorige les een schets op hebben gemaakt. Wat meteen opvalt is dat op ieder kunstwerk een zon terugkomt. Ook hartjes, smiley’s en bloemen sieren de panelen. Een positieve vibe dus, in Presikhaaf. Hoe dat komt? ‘Iedereen kent elkaar in Presikhaaf. De mensen zijn goed met elkaar en vinden het de beste plek om te wonen. Daarom willen we de mooie kanten van de wijk laten zien’, verklaart Tisaira. Jasem heeft een ander idee. ‘Ik heb de zon geschilderd omdat er altijd licht is onderweg, hoe je leven ook loopt’, vertelt hij.

Wie is Fernando Leon?

Om maar meteen met de deur in huis te vallen: graffiti is eigenlijk een verkeerde term voor wat Fernando Leon, alias Feleon, doet. ‘We hebben het in mijn beroep over muurschilderingen. Ik ben een kunstenaar in de openbare ruimte.’ Ooit begon het wel met het spuiten van graffiti. ‘Ik werd als jongetje van 14 zó gegrepen door die kunstvorm. Daarna ging het heel natuurlijk: van graffiti naar illustratie en toen naar de kunstacademie.’ Fernando werkte jaren in opdracht voor kranten en tijdschriften, maar werd de laatste jaren steeds autonomer. Authenticiteit is heel belangrijk voor hem. Momenteel maakt hij alleen nog vrij werk. Daarnaast tatoeëert hij. Zijn illustratie-skills komen daarbij goed van pas.

Groot voorstander

De studenten vinden dat het LAB goed aansluit op hun studie. Ze kunnen de tactieken die ze leren om contact te maken met mensen goed gebruiken. En het is nog tof om te doen ook. ‘Ik wist niet dat graffiti zo leuk was’, aldus Renas. Hun begeleidend docent van Rijn IJssel Sara Holle is zo mogelijk nog enthousiaster. ‘Ik ben een groot voorstander van dit soort labs. Ze leren je op een andere manier te kijken naar een wijk én op een andere manier informatie op te halen. Creatief doen leidt tot creatief denken’, vindt ze. ‘Maar het werkt aan alle kanten, want we halen ook nieuwe informatie op over onze eigen studenten.’ Ook het feit dat de leerlingen begeleid worden door kunstenaars voegt volgens Sara veel toe aan de labs.

Docent Sara Holle

‘Dit kunnen wij als school niet zelf. De manier waarop de cursus is opgebouwd, hoe Fernando de leerlingen meeneemt in het op een andere manier nadenken over de wijk en dat om te zetten in illustraties en hoe hij het voor elkaar krijgt de studenten goed over zichzelf te laten voelen: het is echt een vak!’

Uit je bubbel

Toch was het voor Fernando de eerste keer dat hij op een participatieve manier aan de slag ging met studenten. ‘Ik dacht eerst, dit is niks voor mij. Ik ben introvert, maar ik vind dat je als kunstenaar wel af en toe uit je bubbel moet stappen. Aan studenten het proces laten zien van het omzetten van een observatie in iets visueels, is heel waardevol. Ik geloof dat je zo dingen te weten komt die je niet leert als je alleen in je hoofd blijft zitten.’

Als de laatste lijnen zijn gezet, zijn de studenten zichtbaar trots op wat ze gemaakt hebben. ‘Kan het ook buiten staan?’ vraagt Franca. ‘Ik wil het aan mijn oma geven, voor op haar balkon.’

Lesuitval

Dan naar de Geitenkamp. LAB 4.2., Collagemaken, had de afgelopen weken veel te maken met lesuitval, dus de leerlingen hebben deze middag pas hun tweede les. Om het een beetje goed te maken krijgen de studenten op 7 juni een inhaaldag en gaan ze tijdens het wijkfeest collages maken met elkaar en de buurtbewoners. Toch valt er in het lokaal in MFC De Wetering, dat dient als creatieve hotspot en uitvalsbasis om de buurt in te trekken, al veel te bewonderen. De studenten maakten ieder een persoonlijke collage om zichzelf aan elkaar voor te stellen en gezamenlijk legden ze op groot formaat hun eerste bevindingen over de wijk vast.

IJsbrekers op ansichtkaartformaat

Vandaag trekken ze nog een keer de wijk in om te horen wat er speelt in Geitenkamp. Voordat het zover is, doen Chloé, Aysun, Mariam en Youna al googelend een kleine wijkanalyse. De vragen die ze aan de hand daarvan formuleren, verbeelden ze vervolgens in een mini-collage op ansichtkaartformaat. Hoe dat precies moet, is niet meteen duidelijk. Linde legt het uit. ‘De kaartjes dienen als een soort ijsbreker. Het kan bijvoorbeeld iets zijn wat opvalt, iets raars.’ Richard, van team Ruimtekoers, voegt toe: ‘Het chille is dat je meteen iets hebt om over te praten als je mensen aanspreekt.’

Wie is Linde Keja?

Linde Keja houdt niet van stilzitten, behalve om te lezen – wat ze dan ook veelvuldig doet. Ze volgde de studie Culturele Antropologie in Utrecht, trok toen naar Amsterdam om aan de Rietveld Beeld & Taal te studeren en deed verder nog een opleiding tot docent. Wetenschapper, kunstenaar, leraar, wat past het meest bij haar? ‘Ja, hoe zou ik mezelf omschrijven? Zelfs in de kunst moet je in een hokje!’ lacht ze. Na enig nadenken: ‘Ik voel me een onderzoeker.’ Linde houdt van filosofie en interesseert zich voor de menselijke kant van kunst en de lichamelijkheid en tactiliteit ervan. Kunst betekent voor haar fysiek bezig zijn met je zintuigen. Dat past goed bij het maken van collages. ‘Door te werken met mijn handen, papier, kleur, vorm en het ongewisse kan ik het tactiele ervaren.’

Knippen, plakken en kletsen

Nu de bedoeling helder is, gaan de studenten aan de slag. Collages maken leent zich uitstekend voor bijkletsen, zo blijkt algauw. Het knip- en plakwerk brengt de studenten in een ontspannen stemming en een nogal divers spectrum aan onderwerpen vliegt over de tafel. Van: hoe stel je een vraag (blijf dicht bij jezelf), naar: hoe leer je wimpers zetten (veel oefenen). Ook wordt besproken op welke manieren creativiteit kan worden ingezet in sociaal werk. De studenten zijn positief. ‘Collages, tekenen, kleien, je kunt alles gebruiken om een verhaal te vertellen’, vindt Aysun. ‘Als je creativiteit gebruikt, heb je geen woorden nodig om iets te vertellen’, zegt Chloë. ‘En er is geen leeftijdsdingetje. Iedereen kan het doen.’

Winst

Met de zelfgemaakte kaarten op zak trekken de meiden twee aan twee naar het winkelcentrumpje in de wijk. Hun bevindingen verwerken ze vervolgens, ook weer in tweetallen, in een collage op groot formaat. ‘Het idee is om te kijken hoe hun beeld veranderd is ten opzichte van de vorige keer dat ze naar buiten gingen’, vertelt Linde.

Het is de eerste keer dat ze met studenten werkt. ‘Ik merk dat ze heel gemakkelijk maken. Het werkt goed om niet te veel uit leggen, maar kleine opdrachtjes te geven en dan, terwijl de gesprekjes gaande zijn, aan te haken en tips te geven. Het is jammer dat er een paar middagen uitvielen. Er zitten zo veel aspecten aan zo’n lab: het naar buiten gaan, de buurt en ook de concentratie die vereist is bij het maken. De balans is soms lastig te vinden, maar we zijn op sommige momenten wel op dat punt gekomen. Dat is winst.’

Benieuwd naar andere LABS en makers?

Wil je meer weten of met ons samenwerken?

Dat lijkt ons heel leuk! Laten we samen aan de slag! We helpen je graag met het verduidelijken van je plannen, met een creatieve brainstorm. We luisteren goed en we houden ervan om te inspireren met onze inzichten. Interesse? Neem eens contact op met Fleur. Tot snel!

© 2024 Bureau Ruimtekoers