Hoe vind je je plek weer in de samenleving nadat je vast hebt gezeten? En hoe zorgen we samen dat de wijk een veilige en fijne plek is voor iedereen? Deze vragen vormen de kern van project Plek. Buurtbewoners zoeken binnen dit project samen naar antwoorden onder begeleiding van theatermaker Elky Rosa Gerritsen.

Uit de Bak Prak

Om elkaar te ontmoeten, gesprekken op gang te brengen en verhalen te delen, zijn er de Uit de Bak Prak wijkdiners; buurtbewoners en mensen met een detentieverleden eten samen een driegangendiner en genieten van laagdrempelig cultureel programma. Steeds staat er een ander thema centraal. Begin juni was er een Uit de Bak Prak in Klarendal, met als thema (t)huis. Zo’n twintig mensen schoven gezellig aan voor groentesoep, ‘brave burgers’ met friet en sla en een vlaflip. Dit alles verzorgd door een van de partners van het project: ‘vegan chef’ Rick Kamphuis met zijn foodtruck HeldFood.

HeldFood

Rick kampte ooit met zware verslaving en dat maakte dat hij een veelpleger werd. Terwijl hij zijn straf uitzat, leerde hij koken. Hij ontwikkelde een ware passie voor met name de Surinaamse keuken. Zelfhulp bleek zijn redding en inmiddels rijdt hij met zijn foodtruck het hele land door, vergezeld van collega’s die ook allemaal een detentieverleden hebben. Hij staat onder meer op GGZ festivals. Zijn collega: ‘Ik heb ook een tijd vastgezeten. Nu help ik Rick. Door dit samen te doen – we zijn met een stuk of zes collega’s inmiddels – kweek je een band. Ik voel me verantwoordelijk. Als ik het laat afweten, laat ik de rest in de steek. Dat wil ik nooit.’

Rick is nu teamlid bij project Plek. Als ervaringsdeskundige deelt hij zijn verhaal met de deelnemers en moedigt hij hen aan hetzelfde te doen.

‘Drugs creëren een hoop ellende. Schulden, gedoe met justitie. Uiteindelijk ben ik daar uitgekomen. Nu help ik mensen die uit net zo’n situatie komen. Met mijn collega’s van HeldFood werk ik hard. Maar we ouwehoeren ook, er moet gelachen kunnen worden. Mijn team is als vrienden of familie.’

Rick Kamphuis

Detentie als kloosterervaring

Aan tafel zit Rens, een van de deelnemers van het project. Hij heeft anderhalf jaar vastgezeten en is sinds een paar maanden weer vrij. Hij staat op en vertelt, met de zenuwen in zijn keel, zijn verhaal aan de hele tafel. Een van de zinnen die hij zegt, zingt nog lang na: ‘De fysieke vrijheidsberoving gaf een enorme innerlijke vrijheid.’ Rens besloot zijn detentie te reframen als een kloosterervaring, iets dat hij al lang wilde meemaken. Hij las veel, filosofeerde veel, onder meer over plek. Zijn celdeur vormde een soort portaal naar een andere wereld. ‘Mijn hier was de cel. Daar was aan de andere kant van de celdeur. Hún wereld, waarin ik te gast was. Een bijzondere gewaarwording.’

Rens

Ik ontdekte gaandeweg dat plek voor mij helemaal niet aan een locatie gebonden is. Plek is datgene waarmee ik me omgeef, letterlijk mijn omgeving.

Nabuurschap

Met zijn vriendelijke, open blik en zijn verhaal recht uit het hart, raakt Rens iedereen aan de lange tafel op het binnenplein. Hij krijgt applaus, complimenten en bedankjes. Bijvoorbeeld van Merel. Ze woont in de buurt en nam haar vader mee naar het wijkdiner. ‘Ik vond dat je verhaal prachtig, dank je voor het delen!’ Haar vader woont in de weilanden bij Zwolle en vertelt over ‘nabuurschap’. Volgens hem heb je sociale cohesie nodig om gelukkig te kunnen zijn. Dat nabuurschap voelt hij aan deze eettafel vol ontboezemingen ook.

Arno is spontaan langs gekomen en vertelt dat hij niet in detentie is geweest, maar wel dat hij heel diep gezeten heeft. Door veel ellende in zijn jeugd zocht hij de verdoving van drugs. Alles om niet te hoeven voelen. Dat maakte stilaan zijn hele leven kapot. Zijn huwelijk, de relatie met zijn jonge kinderen, zijn familiebanden en hechte vriendschappen. ‘Ik wilde zó vaak de strijd opgeven, maar voor mijn kinderen ben ik doorgegaan. De crux is uiteindelijk dat je echt zélf moet willen. Ik moest mijn narratief veranderen, het beest in de bek kijken en de verwoesting omarmen.’ Hij geniet zichtbaar van het eten en het gezelschap. ‘Ik heb veel zelfhulpgroepen bezocht, maar deze avond voelt veel lichter. Een diner als dit past beter bij waar ik nu sta in mijn proces.’

Persoonlijke zoektocht

Tussen deze heftige en vaak ook krachtige verhalen door wordt er gelachen, gejubeld over de plantaardige burgers en zelfgemaakte sambal van Rick en klimmen sommigen samen op de balanceerwipwap die speciaal is neergezet om elkaar samen in een balans te kletsen. Voor het toetje op tafel komt, is er tijd voor een interventie die raakt en ontroert: iedereen heeft iets meegebracht dat thuis symboliseert. Een gehaakt roodborstje, een mok voor thee, oordoppen, een dennenappel van Vlieland, een dekentje, een brilletje voor onder de zonnebank en nog veel meer. Iedereen ligt kort toe wat het object voor hen betekend en samen bouwen we er een stellage van.

Stoelendans

Bij het toetje wisselt iedereen weer van plek. Daar is Marjet van Stichting Vitale Verbindingen mét vlaflip. Ze vertelt over haar herstelcommunity voor en door mensen met een GGZ achtergrond. En daarbij zegt ze iets heel belangrijks: ‘Wil je mensen versterken, moet je ze inzetten. Pas als ze iets gaan doen, ontstaat het gevoel dat ze ergens wezenlijk deel van uitmaken. Daarbij mag je ook echt iets van hen verwachten. Dat geeft juist het gevoel dat ze volwaardig meetellen.’

Maker Elky pinkt een traan weg als de stellage staat. ‘Wat mooi. Iedereen zoals we hier staan, heeft een hele zoektocht ondernomen in het leven. Maar we hebben ook allemaal iets gevonden onderweg.’

Eet je mee met de volgende Uit de Bak Prak op 3 juli?

Wil je meer weten of met ons samenwerken?

Dat lijkt ons heel leuk! Laten we samen aan de slag! We helpen je graag met het verduidelijken van je plannen, met een creatieve brainstorm. We luisteren goed en we houden ervan om te inspireren met onze inzichten. Interesse? Neem eens contact op met Renée. Tot snel!

© 2024 Bureau Ruimtekoers