Op 25 april was de evaluatie van cultureel onderzoekstraject A tot Zuid. Bewoners, makers, onderzoekers, betrokkenen van de gemeente en wethouder Bob Roelofs kwamen bij elkaar, allemaal benieuwd naar de bevindingen van de verschillende onderzoekers: Maaike Broos, Spectrum en Ruimtekoers!

Een kind van Zuid

Woordkunstenaar Tim Lenders, zelf ‘een kind van Zuid’, trapt af. Zijn frustraties over opgroeien in Arnhem-Zuid verwoordde hij ooit in zijn eerste boek, tweehonderd pagina’s dik, met de veelzeggende titel: ‘Stad zonder ziel’. In de zaal schieten mensen in de lach. Waar Tim destijds vooral op doelde, was het gebrek aan reuring voor jongeren. Wijkcentra werden ‘gekaapt door bepaalde groepjes’ en van de schoolpleintjes die overbleven als hangplek, werden ze weggestuurd.

Samen maken maakt gezonder

Gelukkig zijn de tijden veranderd. Als iets uit deze middag blijkt, is dat er inmiddels juist best veel te beleven is in Zuid. Maar uit de afgelopen onderzoeksperiode komt ook duidelijk naar voren dat het aanbod niet zichtbaar genoeg is. Bovendien is het nogal versnipperd over de verschillende wijken. Er is op veel vlakken meer verbinding mogelijk. Tussen bewoners, verenigingen, wijkcentra, kunstenaars en tussen de verschillende buurten en wijken.

Het gonst

In de basis gonst het door heel Zuid al. Een flink aantal energieke mensen wachtte niet af, maar begon gewoon met cultuur bouwen. Met bijvoorbeeld muzieklessen in de buurt, een dansgroep in het wijkcentrum, een voetbalclub die over de grenzen van sport heen stapt en een cultureel festival organiseert, een jongerenwerker die jongeren motiveert om een eigen muziekfestival te creëren of een cultuurmakelaar die inspireert tot het opfrissen van grauwe tunnels met graffitikunst. Mensen missen alleen het overzicht, een soort centrale plek van waaruit je kunt zien wat er gebeurt en waar. Zodat je, als bewoners, buurtmakers, makers, cultuurprofessionals of verenigingen, elkaar veel gemakkelijker vindt en vervolgens samen verbindt. Want, in de woorden van projectleider Florien: ‘Samen maken maakt gezonder!’

Lees hier meer over

Één groot warm bad

De documentaire die organisatie-antropologe Maaike Broos maakte, brengt deze en andere bewoners, verenigingsmensen, professionals uit de wijken en makers in beeld. Eigenlijk vormt het één groot, warm bad van mensen die met hart voor hun wijk of buurt (of ze er wonen of werken, maakt niet uit) cultuur maken. Zoals Rico die vanuit passie voor muziek bij drumband DWS in Malburgen les voor ieder kind mogelijk maakt. ‘Dans, theater en muziek zijn belangrijk om jezelf te leren uiten. Je kunt er dingen uit het dagelijks leven mee verbinden en verwerken. Het leert je om je eigen gevoel beter te begrijpen.’

Waar mensen zijn is cultuur

Rico schrijft niet voor wat kinderen ‘moeten’ spelen, dat bepalen ze samen. Tijdens het wereldkampioenschap voetbal, waar Nederland snel werd uitgeschakeld, besloot de hele groep Marokko te supporten en gingen ze enthousiast aan de slag met het Marokkaanse volkslied. Rico: ‘Over volksliederen kun je geweldige lessen maken. Waar mensen zijn, is cultuur van nature al aanwezig.’

Zorg ervoor dat ook in Arnhem-Zuid die cultuur een onomkeerbare plek krijgt, waar mensen opnieuw herinneringen kunnen creëren. Als je ergens opgroeit, neem je herinneringen mee en word je een ambassadeur voor de volgende generaties. Dat is een van de mooiste dingen die er zijn. De kracht van herhaling en het koesteren en doorgeven van die herinneringen. Dat is de gezamenlijke kracht die we bezitten. Het komt op één ding neer: als je mensen niet serieus neemt, kun je ook niet met elkaar omgaan.

Bob Roelofs

Zuid heeft een Eiffeltoren nodig

In de docu zie je Rapper Bilal die ervaarde dat je moet blijven dromen – want soms sta je dan zomaar met je favoriete beatboxer op het podium in Luxor – en die zijn droom wil doorgeven aan anderen. Danseres Roos die voor haar leerlingen een familiegevoel creëert en familie niet alleen betrekt bij uitvoeringen, maar ook tussentijds via foto’s en filmpjes. Jongerenwerker Clifton die zelfvertrouwen laat groeien en een muziekfestival als middel ziet, omdat het gaat om de verbinding die in de aanloop ontstaat. ‘Samen met passie die rit aangaan, is belangrijk’.

Ahlaney uit Elderveld is een van de jongeren. Zij beaamt: ‘Je krijgt er moed van, je wil je angst overwinnen. Ik kom nu veel meer uit mijn schulp.’ En bewoner Arjen die zegt: ‘Zuid heeft een icoon, een Eiffeltoren nodig, iets wat laat zien wie we zijn en waar we bij horen.’ Tim Lenders zegt, na het zien van de documentaire: ‘Clifton, kom even naar voren. Jij bent al zo’n icoon uit Zuid met de status van de Eiffeltoren.’

De verbindende rol van cultuur

Uit alles blijkt het belang, de sociale winst, het leereffect, het plezier en de verbindende rol van cultuur in wijken. Maar dit is nog maar het begin, een eerste verkenning, concluderen zowel Maaike, Spectrum en Bureau Ruimtekoers. Maaike tipt: ‘Zie de waarde van alles wat er al is en ondersteun dat. Investeer in bestaande relaties en zorg dat die verder kunnen groeien.’

Het vervolg

Het onderzoek levert vooralsnog ook weer meer vragen op voor een vervolgtraject. Moet je verbinden en hoe ga je dat doen? Moet je wel succes meten? En wie bepaalt de waarde(n) van cultuur? Het is belangrijk om te begrijpen waar een (wijk-)leefwereld over gaat. Daar kun, moet je instappen om die beter te begrijpen. De overheid hoeft cultuur niet de brug over te komen brengen, er is al van alles. Cultuurmakelaars kunnen een belangrijke rol spelen in het zichtbaarder maken en verbinden hiervan.

Soms onconventionele verbindingen

Ook Arja vanuit Spectrum en projectleider Florien zijn eensgezind: ‘We hebben allemaal hetzelfde gezien: gebruik de energie en beweging die er is en breid deze verder uit.’ Belangrijk daarbij is de stem van bewoners. ‘Neem hen serieus en neem hen mee in een vervolg.’ Vindbaarheid is een belangrijk punt. Daarbij speelt vertrouwen een rol. Zo is er een jongen die zegt: ‘Als ik via AM Support weet dat er een club of festival is, dan vertrouw ik het, ga ik daarheen en neem ik vrienden mee.’ Tot slot is locatie belangrijk. Een van de dingen die mensen graag willen, is een centrale plek waar grotere activiteiten kunnen zijn en verbinding gemakkelijker kan plaatsvinden. Denk daarbij ook aan ‘onconventionele’ verbindingen, zoals bij voetbalclub ESA in Rijkerswoerd, waar een Keti Koti festival een groot succes werd.

Woon je in Arnhem-Zuid en heb je ideeën over cultuur?

Stevige voorzet

Danseres Roos verwoordde het zo: ‘Alles wat er op cultureel gebied gebeurt in Zuid, zie ik als een soort spinnenweb. Het is allemaal een beetje uit elkaar, maar toch zijn er ook lijntjes.’ Laten die lijntjes nou de basis zijn om stevigere touwen te smeden, via welke iedereen elkaar beter en gemakkelijker vindt. Zodat er van daaruit weer nieuwe lijnen kunnen groeien. Want mooie voorbeelden zijn er te over in Zuid, daarvan hoeft niemand elkaar meer te overtuigen. Of in de woorden van Tim Lenders na het zien van de documentaire: ‘Groot applaus, dit zorgt voor een gevoel van trots … eigenlijk iets heel on-Arnhems.’

Misschien is dat het wel. Het is de hoogste tijd voor Trots op Zuid. Van A tot Zuid gaf hiervoor alvast een heel stevige voorzet.

Wil je meer weten of met ons samenwerken?

Dat lijkt ons heel leuk! Laten we samen aan de slag! We helpen je graag met het verduidelijken van je plannen, met een creatieve brainstorm. We luisteren goed en we houden ervan om te inspireren met onze inzichten. Interesse? Neem eens contact op met Florien. Tot snel!

Blijf op de hoogte van Ruimtekoers

Schrijf je in en ontvang zes keer per jaar de Ruimtekoers nieuwsbrief!

© 2024 Bureau Ruimtekoers